17 Kasım 2026 Salı

Derin İzlerin Ardından

"Derin İzler" serisi benim için beşinci yazıda kaldı. Geçen hafta birkaç yazı daha yazarım diye düşünüyordum ama hayat izin vermedi. "Ne yaptın da zaman bulamadın?" diye soracak olursan, verecek bir yanıtım yok. Olağan işler... Her zamanki tempo. Daha fazlası değil.

Ara tatil başladı. Cuma günü kızımın son sınavının bitmesi ve tatilinin başlamasının şerefine annemi de alıp yemeğe gittik. Tercihim balıkçıdan yanaydı ama annem ve kızım balık yemek istemeyince soluğu yeni açılan kebapçıda aldık. İçeride bir meslektaş, iki de hastamı gördüm. Meslektaş balkonbölümünde uzak bir masadaydı. İçeri geçtiğimiz için onunla konuşmadım. Bir hastamla sohbet ettim, diğeriyle selamlaştım. İlişkiler de birbirimizde bıraktığımız izler neticesinde güdük kalıyor, derinleşiyor ya da kopuyor. Günlük hayatın hay huyu içinde diğerleriyle kurduğumuz karşılıklı bağlar, içtenlikli temaslar, derin sohbetler iyi geliyor bize. 

Kurmacabiyografiler yazmaya heves etmiş bir yazar adayının, yazdıklarını herhangi bir jüriye beğendirmeden, yayın sırası beklemeden ürettiği hızda paylaşması esasına dayanıyordu. İlk zamanlar daha edebiyat ağırlıklı bir blogdu. Yazar söyleşileri, gittiğim etkinliklerin notları, filmler, kitaplar... Son yıllarda yaşam bloğuna döndü daha çok. Bunun pek çok sebebi olabilir. Ben öykülerimi blogda yayımlamayı tercih etmiyorum. Onları dosyam için saklıyorum. Kurgu dışı işlerimi yayımlıyorum ama orada da dergilere ürün yollama hevesimi yitirdim. Geride kalan heves mi o kadar emin değilim. Sporu bırakmak gibi bir şey. Hep gittiğiniz yerde üyeliğinizi bir sebepten uzatmazsınız, bir de bakmışsınız, beş ay geçmiş, yerine ne koyayım derken hop bir üç ay daha... Buna benzer bir şey belki. Düzenli olarak yazdığım tek mecra bizim meslek örgütünün dergisi TDBD. İstisnalar hariç her sayıda yer alıyorum. İçerik değişiyor. Bir dosya konusunda meslektaşlarla yapılacak bir söyleşi soruları, dosyanın giriş yazısı ya da tamamı, mesleği dışında bir uğraşı olan bir hekimle söyleşi, bir kitap değerlendirme yazısı vb. Bir keresinde bir tiyatro oyunu hakkında da yazmıştım. Belki de kültürel olarak çorak bir dönemimdeyim. Çöle düşmüşüm haberim yok. Ya da bir duruma, teklife evet demek, diğer ihtimalleri dışarıda tuttuğu için seçimlerimi edebiyattan yana yapamıyorum. Yaratıcı yanımla temas etmeyi çok özledim. Bir şeyler üretmeyi. Zamanımı buna göre programlamayı yeniden hatırlamam gerekiyor. Çoğu zaman ne ev işlerine yetişiyorum ne de hayalini kurduğum şeylere... Yaz biterken ne hayallerim vardı oysa. Kitap okumak, bir çocuk romanı taslağı yazmak, en azından bir fikir bulmak, onu geliştirmek için notlar almak. 

Sonuç: yatak odamda dolabın önünde iki büyük bez kutu var. Ankara'ya gitmeden önce içinden birkaç kazak çıkardım ve kapattım. Yazlıklar bir çamaşır sepetinin içinde katlı. Kışlıkların çıkacağı kutunun içine yerleşmeyi bekliyorlar. Onlar kış uykusuna yatarken yaz uykusundan uyananlar katlanacak, yerli yerine yerleşecek. Perdeler yıkanacak. Şifonyerin içi düzenlenecek. Bir dokun, bin ah işit misali, evdeki bitmeyen işler yığını ile aylaklık etme arasına sıkıştım kaldım. Kızım pazar sabahı İstanbul'a gitti. Arkadaş ziyaretine. Yolcu ederken iyi eğlenceler diledim. O da bana. Yazın şehir dışına çıktığında iyi gezmiştim. Şaka yollu iması ve muhtemelen içtenlikle dileği buydu ama ben sahiden dışarı çıkmak istemiyorum. Evi temizlemek, toplamak, kitap okumak, son dakikaya bırakmadan kitap tanıtım yazımı teslim etmek istiyorum. Sonra da yeni bir proje için yazmaya başlamak. Her hafta birkaç gün yazı masasına oturmak ve aynı konuda yazmayı sürdürmek. Ama tek yaptığım, bunu yapmak istediğim söylemek. Yazmaya başlamayı bir koşula bağladığım da yok aslında. Çünkü bu konuda doğru zaman diye bir şey olmadığını, bir şeyi koşullara bağladığında yalnızca ertelediğini ve harekete geçmediğini, hayatın eylemi ödüllendirdiğini biliyorum. O zaman beni eylemden alıkoyan şey tam olarak ne? Bilmiyorum. Ama bulsam, bilsem ve onu önümden kaldırsam şahane olacak. 

Söz vermenin gücüne çok inanıyorum. O yüzden sizi kendime şahit tutmak ve ara tatil bitmeden bir kitap okumak ve bitirmek, onunla ilgili notlar almak ve kendime uygulanabilir yazma planı çıkarmak konusunda söz veriyorum. Üçüncü konusunda içim şimdiden ikircikli ama ilkini de yaparım. Yani büyük olasılıkla. Neden olmasın. 

Çevrimiçi etkinliklerden içim şişti. Sahiden içim almıyor artık. Öğrenciliğin de bir sonu var, mevzu edebiyatsa otur yaz, mevzu daha şefkatli bağlar kurmak, hayatı merkezinde kalarak yaşamak mı şimdiye kadar duyduklarını her gün özenle uygula diyorum ama bir an geliyor, zaafıma yenik düşüyorum. Aralıkta yeni bir eğitime başlayacağım. .Kayıt mayıt yok. Canlı. Capcanlı. Şiddetsiz İletişim eğitmeni Özgen Saatçiler ile Şiddetsiz İletişimin Kalbi kitabını okumak. Kitap 25 bölüm. Okusam kim bilir neler kazanacağım ama işin aslı şu ki, ben bu tarz kurgu dışı kitapları tek başıma okumakta zorlanıyorum. O yüzden bir okuma grubu kurmak, bu kitabı orada birlikte okumak, içeriği üzerine birlikte akıl yürütmek düşüncesini bir yıldır kafamda gezdiriyordum. Böyle bir grubun moderatörü olmak için tabi önce kendim okumam şarttı. Henüz başlayıp bitirmediğim için de kervan yolda düzülür misali, önce duyurmak sonra yola çıkmak istemiyor, öteleyip duruyordum. Bunu yine bir gün arkadaşıma anlattıktan sonra, hop diye ya aynı gece, ya ertesi gün gördüm Özgen'in çağrısını. Ve bu eşzamanlılık örneğine kayıtsız kalamadım. Kısa sürede ilgi gördü duyuru. Tam tamına 90 kişi başvurmuş programa. Özgen'in yanı sıra beş asistan (şiddetsiz iletişim eğitmen adayı ve/ya gönüllüsü) da ona eşlik edecekmiş. Böylesi büyük bir grubu nasıl yönetecekler, dinleme-konuşma dinamiği nasıl olacak bilmiyorum. Biraz da çekiniyorum ama tanıdık yüzler de göreceğime eminim. Bu tecrübe ve kitabı bitirme hedefi benim ileride yürütmeyi hayal ettiğim okuma grubunun moderatörlüğü üzerine de bana deneyim ve ilham. Dilerim kızımla ve diğerleriyle ilişkime katkısı olur. 

İki kez, biri 2018, biri 2023 ya da 2024 evimde şiddetsiz iletişim alıştırma grubu kurdum. Uzun soluklu da sürdürdüm. Ayda birden 9-10, belki daha fazla buluşma. Saymadım hiç. Bana iyi geldi, gruba iyi geldi sürdürdüm. Şimdi içimde yeniden bir araya gelme hevesi var. Okumak, yazmak, birlikte üretmek, sohbet etmek, gülmek ve iyi hislerle ayrılmak üzere bir grup kurma, sürdürme hevesindeyim. Tüm bunları bir arada tutacak bir çerçeveye ihtiyacım var. Yavaş yavaş demleniyor. Hayata geçerse, buradan da paylaşırım. 

Üç hafta boyunca derin izlerimize bakmak, özlediklerimi, hayata geçirmek istediklerimi, hayallerimi öne getirdi sanırım. Açığa çıkanlar, bulduklarım dilerim keyifli yeni üretimlere döner, verimini alırım. Derin İzler döneminde her bloğa, her yazıya uğrayamadım. Elimden geldiği kadarını okudum. Herkes bir gölge yanıyla, bastırdığı kimi hayalleriyle, hayal kırıklıklarıyla temasa geçti, yüzleşti diye tahmin ediyorum. Sahiden de merak ediyorum. Yazın lütfen. Birlikte yazma sürecinde siz neler keşfettiniz? Oradan getirdiklerinizle şimdi ne yapacaksınız? Yıl bitmeden nelere başlayacak ya da size iyi gelmeyen neleri bitireceksiniz? Derin İzler'i yazmak benim için bir çeşit içe çekilme, derinlere bakma, inziva dönemi oldu. İnzivaya çekilen ve oradan çıkan kişi aynı olabilir mi? Değilim elbette, değiliz. Neredeydim? Neredeydik? Peki ya sonra? Belki de asıl hikâye şimdi yazılacak. 


12 Kasım 2026 Perşembe

Derin İzler: 5

Okurluktan, ben de böyle yazmak istiyorum hevesine, yazdıklarını yayımlatma cüretine ve girişimlerine giden yol, derin izlerle dolu. Sessizlik, küçümsenme, reddedilmeler, yolunuzu aydınlatmayan birkaç matbu söz, dudak bükmeler, akıl vermeler ile dolu. Yayımlanmak için sahiden sabretmek, sessizliği de redleri de kişisel almadan yeniden yeniden üretmek ve aynı yolları yürümek, aynı kapıları aşındırmak gerek. 

Julia Cameron'ın içindeki sanatçıyı açığa çıkartmak ve yazar/sanatçı tıkanıklığı yaşayan profesyoneller için yazdığı, yayımlandığı günden bugüne tüm dünyada ilgi gören meşhur Sanatçının Yolu kitabının ilk haftası güveni geri kazanmak üzeredir. Oradaki alıştırmalardan birisi de "Yaratıcı Canavarlar Şöhretler Müzesi"dir. Cameron, geçmişte yaratıcı hevesinizi kıran, sizi acımasızca eleştiren, alay eden veya hevesinizi baltalayan kişileri "Yaratıcı Canavarlar" olarak isimlendirir. Dikkatinizi bu kişilerin sizde bıraktığı izlere çekmek ister. Çünkü bu kişilerin nahoş sözleri ve eylemleri yıllar içinde üretkenliğinizi tıkayan içsel sansürcüyü beslemiştir. Ben kim, yazmak/üretmek kim demenize, içinizdeki sanatçıyı baskılamanıza yol açmıştır. Cameron'ın önerisi canavarları listelemek, suç dosyası hazırlamak ve verdikleri zararı kabul etmek üzerinedir. Bu canavarları zihninizin karanlığından çıkarmadan, kâğıda dökmeden üretken olamayacağınızı söyler kitabında. Aslında yeteneksiz olduğun için değil, korktuğun ve yaralandığın için üretemedin, der. 

Eh, iddia bu, biz de Derin İzlerimiz'i yazıyoruz. Ben de bana ok atan, cesaretimi, hevesimi kaçıran kimi canavar ünlüleri yazayım. Yaklaşın biraz gıybet yapalım. 

Pseudo neşeli kadın yazar 

İlk sırada kırmızı rujlarını sürüp çocuksu pseudo neşe ve coşkusunu bir kostüm gibi giyen bir hanım yazarımız var. On parmağında on marifet yazarımız edebiyatın farklı alanlarında ürünler veriyor. Kendisi hayli üretken, büyük yayınevleriyle de çalışıyor. Seneler seneler evvel benim daha hiçbir kitabım yayımlanmamış, çocuk kitapları da yazmaya heves etmiş, yol yordam bilmediğinden kendi yazdığım metni bir arkadaşıma resimletmiş ve onlarla ne yapacağımı bilmezken bu hatun kişisi bir tür sanat şenliği için kente geldi. Organizasyonun gönüllülerinden olduğum için gecenin bir vakti ex bey onu havaalanında karşıladı, oteline bıraktı. Etkinlik başladığı gün tanıştık, hoşbeş ettik. Canı karşıya geçmek ve gezmek istediği için ona yürürken ağırlık yapacak sırt çantasını elime tutuşturdu. Yol tarif ettim. Oradaki sohbetlerde de yazdığım metinden ve resimlerden bahsettim ve fikrini duymak istediğimi sordum ve izin aldım. Ertesi gün ben resimleri getirdim. Bir kafeye geçtik. Organizasyon gönüllülerinden oluşan üç beş kişi bir masaya oturduk. Türk kahvelerimizi söyledik. Ben yanımda getirdiğim suluboya illüstrasyonları çıkardım. Uzattım. Metnin konusunu sordu. Bir cümleyle özetlememi istedi. Onun umduğu durulukta ve özde çıkarmadığım için o cümleyi ve konuşma diline has ee, ıı, hani gibi kelimeler kullandığım için huysuzlaştı. Resimlere baktı. Elinin tersiyle itti. Sahiden. Fiziksel olarak... Sonra "Kibarlığa gerek yok," dedi ve başladı zehir saçmaya. Kibar olma, dürüst ol'a razıydım ama dilinden fırlayan oklar karşısında hem şaşkına döndüm hem de yanımda başkaları varken kullandığı dil, kelime seçimlerinden dolayı üzüldüm. Aşağılayıcı ve tepeden bakan bir üslupla konuşurken mealen şunları söylüyordu çünkü: Bir yazar adayı olarak yazdığım metne hâkim değildim. Konuşurken düzgün ifadeler kullanmıyordum.  Resimler çöptü. Basılsa bile bu ancak bandrolsüz, market sepetlerinde satılan üç beş liralık kitaplardan olabilirdi. Ona ne cevap verdim hatırlamıyorum. Yıllar sonra aynı masada oturduğum bir arkadaşım o günü de hatırlayarak ve referans vererek yazmaya verdiğim emeğin uzun yıllara yayıldığını bildiğini söylüyor, yazarlık çabamı övüyor, yıkıcı yorumlar karşısında gösterdiğim kibarlığı, mütevaziliği övüyordu. Ben ne dedim, nasıl cevap verdim bilmiyorum. Sahiden hatırlamıyorum. Üslubunu çok nahoş bulduğumu iyi hatırlıyorum elbette. Deniz'e hediye vermek üzere getirdiği ve imzaladığı kitabın bandrolsüz olduğunu da iyi hatırlıyorum. Market kitabı değildi ama yayınevleri bazen maliyetleri düşürmek için resimli çocuk kitaplarını üzerine ibare düşerek bandrolsüz basabiliyor. Bu, onun metnini değersiz kılmadı. Yayımlanmaya değer olduğunda benimkini de kılmazdı elbette. Anı bu. Peki ya sonra? 

O esnada çeşitli dergilerde, dijital platformlarda öykülerim, yazılarım yayımlanıyor, bloğumu yazmayı sürdürüyor, özgün edebiyat içerikleri üretiyordum. Aynı yıl aralık ayında ilk öykü kitabım Lodos Çarpması yayımlandı. Diğerleri yavaş yavaş geldi. Bahsettiğim dosya, metin biraz değişip gelişerek aynı resimlerle Maya'nın Rüyası olarak Klaros Çocuk'tan yayımlandı. Maliyetler nedeniyle büyük boy resimli kitap yerine öykü kitabı boyutlarında resimli kitap olarak basıldı. Edebiyat dünyasında çığır açmadı ama hayalle gerçeğin karşılaştığı, sınırlarının belirsizleştiği, neyin gerçek neyin hayal olduğunu tartışmanın mümkün olduğu, okurda olumlu hisler uyandıran, kitap okuma sevgisine de değinen bir kısa hikâye oldu. İçinde görsel olarak izlenen yan bir hikâye de olduğundan resimler de oyunlu ve bol renkli. Benim için nahoş kısmı Klaros Yayınları ürünlerini Kitapyurdu gibi dijital satış mağazalarından çekip yalnızca Shopier üzerinden sattığı için beşinci kitabım bir nevi gölge kitap oldu. 

Madalyonun diğer yönü

Tüm yazarlar gibi bolca sessizlik, olumsuz cevaplarla karşılaştım. Ama bir destekleyici e-posta aldım zamanında. Onu da anmam gerek. 2013'ün kasım ayında Yekta Kopan ile tanışma ve sohbet etme imkânı buldum. Yazdığımı, ürünlerimi yayımlatma çabamı duyunca, bloglardan bahsetmiş, blogların özgür ve eşit olduğundan dem vurmuş, herkesin kişisel bir bloğu olmalı demişti. Eve döner dönmez bir blog açtım. İlk yayınım Notos dahil pek çok matbu dergiye yolladığım ama yayımlatamadığım "Yüzme Dersi" adlı öyküydü. Yekta Bey'e bir eposta yazmış ve bloğun ve öykünün linkini yollamıştım. Saatler içinde yazmış ve bana devam etme motivasyonu veren şu kısacık ama sıcacık, özenli cümleleri yollamıştı: 

"Bloğunuzu hemen inceledim ve metni okudum. Zeka dolu, iyi metinleştirilmiş bir çalışma. Akıcı bir kalemin ve zekanın ürünü. Aman durmayın." Yekta Kopan'dan aldığım yetkiye dayanarak ha babam de babam yazıyorum. 

Sizde durumlar nasıl? Yaratıcılığınızı baltalayan ya da sizi kanatlandıran ünlüler müzesinde kimler var?


6 Kasım 2026 Cuma

Derin İzler: 4

Zaman ilerliyor, süre doluyor. 
Beraber ve solo yazılarımız için tanımlanan zaman diliminden bahsediyorum. Geri sayım başladı. 10, 9, 8, ...
Siz kaçıncı gündesiniz? Kervana nereden takıldınız? Okur musunuz? Yazar mı? Hem okur hem yazar mı? Ben bu aralar ne okur ne yazarım. Belki okumaz yazmaz. Kendime taktığım etiketlere aldanma sevgili okur. Bazen fazlaca kötümser ve önyargılıyım. Bazen fazla iyimser. Bir hastam ehliyetini yeniletecekmiş. Psikiyatri polikliniğini arıyordu. Bipolar ilaçları kullanıyorum, dedi. Son derece doğal bir tavırla. En amiyane ve kelime özürlü yanımla "Ben şok!". Şaşırma sebebim sosyal becerilerinin, hitabetinin yüksek olması, her gördüğümde saygılı, seviyeli bir merakla dinlemesi, sorular sorması, sohbet açması ve eşiyle dışarıya yansıttıkları uyumlu ilişki. Hiçbir şey dışarıdan göründüğü gibi değil, elbette biliyorum. Ama bir ilişki yorgunsa, derin izler düştüyse aradaki bağa yansıyor. Misal eşler birbirini şikâyet ediyor. Ya da ortak yaptıkları şeyler azalıyor. Benim gördüğüm bu çift, küçük bir motokaravanla birkaç aylık seyahatlere çıkıyorlar örneğin. Yaşları yetmişe vardığı için elden ayaktan düşmeden gezme, görme heveslerini birbirlerine olan yarenliklerini, sözlerindeki, davranışlarındaki karşılıklı özeni takdirle izliyorum. Birlikte keyifle yaş almanın tatlı bir yanı var. Karşılıklı olarak zihinsel ve bedensel değişimlerini izlemenin romantik bir yanı... Bunu gerçekleştirebileceğim birini kendime eş olarak seçebilmiş olmayı dilerdim. Pişmanlık değil de, bir tür imrenme benimkisi. Başarısızlık da hissetmiyorum. Nihayetinde kendim olamadığım bir ilişkiden çıkıp gitmişim, kızıma bildiğim en iyi ebeveynliği yapıyorum, anneliğimden razıyım, arkadaşlarım var, işimin yanı sıra ilgi alanlarım var, var oluşumu bir erkeğin karısı olmaya bağlamıyorum. Bununla beraber sonrasında hayatın bizi taşıdığı yerler, karşı tarafın yaptıkları ve yapmadıkları karşısında, kızımın ruhunda açtığı derin izler karşısında hayal kırıklığı, üzüntü yaşıyorum. Bir tür kendini sorumlu tutma hâliyle beraber. Bu evlatçıklar kendi kendilerine çıkıp gelmediler. Biz, bizzat kendimiz istedik, bizim kararımız neticesinde can buldular, vücut buldular. Bir de büyüyorlar. Onların yanımızdaki kesintisiz varlığı da sınırlı bir süre. Benim kızım liseyi ortaladı neredeyse. Sonra yuvadan uçup gidecek. (Klişe ama gerçek) Üniversite, iş hayatı derken ben annemi ne sıklıkta görüyorsam ona iniverecek, belki daha da seyreğine. Benim yetişkinlik tanımım yaptıklarının ve yapmadıklarının sorumluluğunu almak ve olağan sonuçlarına katlanmak. Dışarıda suçlu aramadan, sızlanmadan... Her an seçim yatırımı yapan politikacı gibi yaklaşmıyorum kızıma ama aramızdaki bağın kuvvetlenmesi ya da çözülmesinde yaptıklarım kadar yapmadıklarımın da olduğunun bilincinde yaşıyorum. Dinliyorum. Etiket takmamaya çaba gösteriyorum. Kalbinde, ruhunda onu yaralayacak, yaşamını güçleştirecek, diğerleriyle iletişiminde kendini sabote ettirecek derin izler bırakmamaya çalışıyorum. Geçenlerde bir seansta, psikolog bana "Bir çocuğun bunu söyleyebilmesi için diğer ebeveyne çok güvenmesi gerekir," dedi. Çok duygulandım. "Eğer rahat ağlayabilen biri olsaydım şimdi ağlardım," dedim. Sesimin titremesi geçti. Konuşmayı sürdürdük. Kutsal annelik değil yaslandığım ama şu da bir gerçek. Bir insan yavrusunu büyütmenin büyük bir sorumluluk olduğuna inanıyorum; hakkını vererek yapmamız gerektiğine. Her şeyi bilmiyorum. Benim için doğal, evde görerek öğrendiğim bir şey de değil, ama koşulsuz sevgim, öğrenme hevesim ve çabam var. O yüzden elimden gelenin en iyisini yaptığım konusunda içim şimdilik rahat. Ama sınırlı bilgimiz ve anlık yaşam koşullarıyla neyin ne olduğu, ne olacağı hakkında nasıl emin olabiliriz? 
                                                                          *
Bu, blogtaki 1245. yazı. Dile kolay. 13 yıl. Pes etmeden, vazgeçmeden, kim okuyacak demeden yazmayı sürdürmek bana gurur veriyor. Bir son nokta hedefi koymamak gibi bir yanıyla çünkü. Yaptım, bitti değil de, sürdürüyorum demenin keyifli bir yanı var. İnsana yaşama coşkusu veren bir yan. Diğeri artık heyecan duymamak, bir yenisinin diğerlerinden farkı olmadığına inanmak ile ilgili diye düşünüyorum. Bu da sanki çokça yaralanmanın, çokça hayal kırıklığına uğramanın, feci halde yorulmanın, bezmenin sonucu. Beklentilerin karşılanmamasıyla ilişkili. Şimdi burada yazarken, birilerinin gelip okuması, belki sohbete dahil olup yorum yazması dışında ne gibi beklentim olabilir? İşte bu tam da bu sebeple, beklentiden uzak kaldığım için sessizlik de ses kadar kabulüm. Hayal kırıklığına uğramıyorum. Bir skor için yazmıyorum. Eteğimdeki taşları dökmek, içimdeki kiri pası atmak için yazıyorum. Yazarak içimde kalan tortuları çıkarıyorum. Bu sayede derin izlere dönüşmüyorlar. Pes etmeme, küsmeme, kendimi çekmeme, hayatta genel bir durgunluğa, donukluğa yol açabilecek olayları dile döktükçe, hayal kırıklıkları, bezginlikler, üzüntüler içimden çıkıyor. Ben de kendimi fark ediyorum. Tepkisel davranışlarım nispeten azalıyor. Daha sakin, daha odaklı biri haline dönüyorum. Blogtaki 1245. yazıyı kaleme aldığımı yazmaya koyulduğumda bunları yazacağımı bilmiyordum. Kendime bir hedef koymaktı niyetim. Derin İzler serisini yazarken 1250'ye varmak. Belki bu serinin birisinde yazarlık yolculuğumdaki red hikâyelerine ve onların açtığı izlere bakarım. Eğer sen de merak ediyorsan... 

5 Kasım 2026 Perşembe

Ofelya'nın Yazgısı*

 * Bu yazı TDB Dergi 230. sayıda yayımlanmıştır.

19 yaşındaki oğlu Can Akaş’ı kalp yetmezliğinden ani şekilde kaybeden Cem Akaş, oğlunun ölümünü elektronik sigarayla ilişkilendirmiş, bu konuya dikkat çekerek kalan ömrünü aileleri elektronik sigaranın potansiyel zararları hakkında bilgilendirmeye çalışarak geçireceğini söylemişti. Beş yıldır pankreas kanseriyle mücadele eden Cem Akaş oğlundan yalnızca dokuz gün sonra vefat etti. Yayın kurulu üyemiz Tuğba Alaybeyoğlu,  Can Yayınları genel yayın yönetmeni, yazar ve çevirmen Cem Akaş’ın anısına, Hamlet oyununun kahramanlarından Ophelia’nın oyunda eksik bırakılan yönlerini anlattığı “Ofelya” romanı hakkında yazdı.

                                          

                                         Ophelia yağlıboya tablo Sir John Everett Millaais 1852
                                                                                   *

Cem Akaş, Robert Koleji ardından Boğaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nü bitirdi. Boğaziçi’nde yüksek lisans yaparken geçimini sağlamak için Yapı Kredi Yayınları’nda yarı zamanlı çalışmaya başladı. New York’ta Colombia Üniversitesi’nde siyaset kuramı üzerine yüksek lisans yaptıktan sonra yurda geri döndü. Boğaziçi Üniversitesi’nde doktora programını bitirdi. Tam zamanlı olarak yayıncılık sektörüne girdi. Yayıncılık sektörünün her kademesinde, editör, genel yayın yönetmeni, yazar, çevirmen olarak çalıştı. Uzun yıllar “Şefin Salatası” adlı bloğuna içerik üretmeyi sürdürdü. Kitapların telif sürelerinin çok uzun olduğuna inandığı için kendi sitesinden kitaplarının pdflerini ücretsiz olarak okura sundu. Geleneksel romancılık ve öykücülük kalıplarını kıran, oyunbaz, deneysel üslubuyla dikkat çekti. Mühendislik, tarih, felsefe, siyaset kuramı ve edebiyat eleştirisi gibi farklı alanlardan getirdiği birikimini yazın evrenine aktardı. “Y” romanında erkeklerin tamamen yok olduğu distopik bir dünya kurgusu yaratarak toplumsal cinsiyet yapılarını tartışmaya açtı. Metinlerinde mizahı ve ironiyi ustaca kullandı.

                                                                 


Cem Akaş, “Ofelya” romanında, tıpkı Tom Stoppard’ın “Rosencrantz ve Guildenstern Öldüler” oyununda yaptığı gibi Shakespeare’in “Hamlet” oyununu arkasına alarak oyunun yan karakterlerinden birini merkeze alıp “Hamlet” oyunuyla olan bağı da koparmadan, oradaki olay örgüsüne sadık kalarak sahne dışında kalan unsurları hayal ederek, kendi kurgusunu yaratmış. Kitapla ilgili yazılı söyleşi ve televizyon programlarında “Hamlet” oyununu çok sevdiğini, oyunun dramatik yapısına, kurgusuna, repliklerine, dönemin dinamiklerine hâkim olduğunu, yazar olarak metinleri yeniden yazmayı bir tür temrin olarak gördüğünü, farklı yazarların üsluplarını taklit ederek yazmayı denediğini dile getiriyordu. Dilin olanaklarını geliştirmenin yolu, bir başka yazarın yarattığı ustalıklı eserlere tersinden giderek sökerek bakmak. Akaş, bunu yazarlık kariyeri boyunca kullanan bir yazar. 1995 yılında yayımlanan “Gizli Hava Müzesi” ilk yayımlandığında Cortazar, Calvino, Barthelme, Asimov, Burgess ve Borges tarafından yazılmış bir derleme olarak okura sunuldu. Akaş, adını gizleyerek yazdığı bu kitapta, her yazar gibi kendinden önce yazanlardan el alıyor; bu yazarların zihnine girmeyi, onlar gibi yazmayı, okurdan saklanarak bir oyun kurmayı amaçlarken eğleniyordu muhakkak. Mühendislikten gelen analitik zekası ve derin okurluk birikimi sayesinde onlarca kitabı yayımlanan yazar, “Ofelya” romanında da bir oyunsu arayışın peşindedir. “Hamlet” uzun bir oyundur. Çok kanlı bir sonu vardır. Finalde neredeyse tüm oyuncular çifter çifter ölür. Cem Akaş’ın Ophelia’nın finale gelmeden kısa süre önce sahne gerisinde sessizce ölmesine, Shakespere’in dönemin de bir unsuru olarak ona “aşkından deliren genç kadın” imgesi biçmesine itirazı vardır. Bu itirazla Ophelia’nın nasıl bir kadın olduğunu, sahne arkasında bizim görmediğimiz hayatının neye benzediğini düşlemeye başlar. Eserlerinde biçim içerik meselesine de özen gösterdiği için sadece “Ophelia’ya aslında ne oldu?” sorusuyla da yetinmez. Fraktal geometri dediği yöntemle inşa eder kurguyu. Bir karenin içinden daha küçük bir karenin çıkması ve giderek küçülmesi gibi ilerler metin. Ancak Akaş, bölümleri her defasında kısaltarak yazmakla da yetinmez, x-y grafiğindeki gibi iki eksen üzerinden ilerletir yapıyı, bir eksende aksiyon yer alır, diğer eksende duygular ve düşünceler. Böylece hem olay örgüsünü takip ederiz, hem de Ophelia’dan Ofelya’ya dönüştürdüğü  kahramanının düşünsel dünyasına gireriz. Bu dünyada Ofelya hakkı yenmiş, aşkından deliren bir kahraman değildir; güçlü, akıllı, hayallerinin peşinden giden biri olarak belirir. “Hamlet” oyunu Kral Hamlet’in ölümünün ardından genç Hamlet’in öğrenim gördüğü Wittenberg’den Elsinor Kalesi’ne gelmesiyle başlar. Akaş ise romanını daha erken bir yerden başlatır. Genç Hamlet Wittenberg’e gidecektir, sevgilisini de yanında götürmek istemektedir. Ofelya, Wittenberg’e erkek kılığında giderek, üniversiteye kaydolur, astronomi dersi alır, Hamlet’in aksine derslerle ilgilidir. Kendi potansiyelini gerçekleştirme imkânlarını zorlar. Oyuna girmeyen bu alanlarda yazarın anlatım imkânları geniştir. Romanın ilerleyen bölümlerinde, baba Hamlet’in ölümünün ardından genç Hamlet Danimarka’ya çağrılır. Bu bölümlerde fraktal geometri nedeniyle bölüm uzunlukları kısalmaya, Shakespere’in yazdıkları Akaş’ın yazdıklarının üstüne düşmeye ve onu kısıtlamaya başlar. Artık Ofelya’nın yazgısı büyük ölçüde Shakespere’in yazdıklarına bağlıdır. Yine de Hamlet’in aşkına bel bağlayan naif kız olmak yerine kendi gücünün farkına varan, yıldızların büyüsünde kendini bulan, hayalleri Elsinor Sarayı’nın sınırları dışına taşan güçlü bir kahramana dönüşmeyi başarır.



4 Kasım 2026 Çarşamba

Derin İzler: 3

29 Ekim

Yine aklımda hiçbir fikir olmaksızın geçtim yazı masasına. Bugün 29 Ekim. Ne çalışıyor ne çalışmıyor gibi, ortada bir hâller. Sabahı boş bırakmıştım. Camlar silinecekti. Çünkü üç yıl önce iş yerimin pencere camlarına yaptırdığım buz folyolar inanılmaz yıprandı. Çizilmesi bir yana, bir pencere ağustos sıcağında unutulmuş gibi kahverengiye çaldı ve her gün gözüme batmaya başladı. Yaz aylarının başında fark ettim neredeyse yanık, kahve görüntüyü. Telefonda yapan reklamcıyla konuştuk. Kerelerce. Üç yıl içinde bu kadar yıpranması sebebiyle farklı uygulama önerisi sordum. Oydu, buydu derken geçenlerde ofise gittim. Fotoğrafları gösterdim. Yüzeydeki kahverengi lekelenmeler, derin izler, yol yol soyulmalar karşısında o da şaşırdı. Maliyetine yenilemeyi önerdi. 

Bu sabah hasta yazmadım o yüzden. Hem dedim, camlar silinsin, bu işlem için hazırlansın, hem de kızımla geniş geniş kahvaltı yapayım okullar da hazır kapalıyken. Sabah temizlikçi de gelmemiş. Hastaymış. Yağış beklentisi de gözünü korkutmuş olabilir. Evde kalayım, soğuğa maruz kalmayayım, dinleneyim diye düşünmüştür. Ben geldikten sonra da birkaç hasta iptal etti mi? Bir dikiş aldım, bir mum dikey boyut... İki hastanın arasında da boşluk olunca. Cem Akaş söyleşisi dinledim Youtube'ta. Birinde Müge İplikçi'nin konuğuydu, diğerinde Yekta Kopan'ın. Edebiyata hâkimiyeti, bütüncül bakışı, kendi metinlerine oyunsu yaklaşımına bir kez daha hayran kaldım. Tuttum Y romanını indirdim bilgisayarıma. Bugün, yarın okursam belki TDB Dergi'nin yeni sayısına yazar, yetiştiririm. Çok üzücü ve erken bir kayıp. Yokluğu sahiden derin iz bırakacak. 

                                                                       *

2 Kasım 

Perşembe günü biraz yazmaya başlamış ancak gerisini getirememiştim. Hâl böyleyken her gün bir paragraf yazar, ilerletirim diye düşünmüştüm. Ancak hayat izin vermedi. 

4 Kasım

Hafta sonu Cem Akaş'ın Ofelya romanını okudum. Hakkında da bir yazı hazırladım. Cem Akaş, başka yazarların metinlerinden kendi özgün yapıtlarını üreten bir yazardı. Hamlet oyununda Ophelia'ya biçilen aşkından deliren genç kadın tiplemesine itiraz edip yeniden yazdığı bu romanı da severek okudum. Anlatı, genç Hamlet'in Wittenberg'e okumaya gitmesiyle başlıyor. Ophelia erkek kılığında orada öğrenim görmeye başlıyor ve kendi yolunu buluyor. Bir yerden sonra yazgısı Shakespere'in yazdıklarıyla örtüşüyor. İster istemez. Ama sahne arkasında kalan bu yeniden yazım sahiden keyifli bir okuma deneyimi sunuyor. Yazım TDB Dergi'de yayımlanınca buraya da alacağım. Şimdilik bu kısacık notla geçeyim. 

Bu parçalı yazıları temaya bağlamam gerekirse;

Efendim sıradan görünen gündelik eylemler bizi biz yapan, yolumuzu açan, kimi zaman da kapayan (insan sırası gelir kendini de sabote eden bir varlık neticede) adımlar, hayatım dediğimiz yolu oluşturan da bu adımlar, onların bıraktığı izler... Her hayat derin bir iz bırakır. İlerlerken olmasa bile yolun sonunda geri dönüp baktığımızda o bıraktığımız izlerin neyi, nasıl etkilediğini görürüz. Ben de dün gönüllülük esasıyla çalıştığım bir topluluk içinde haksızlığa uğradığımı, çabamın, sözümün görmezden gelindiğini düşündüğüm için bir çeşit manifesto yazdım ve istifa dilekçemi verdim. Çalışma arkadaşlarım hemen arayıp konuştu, üzüntülerini dile getirdiler, dinlediler. Şimdilik istifayı askıya aldım ama bir yandan da düşünüyorum. Haklı mıyım? Haksız mı? Onlara da dediğim gibi, "küstüm, oynamıyorum" demiyorum ama bazı kararların biraz daha derinlemesine tartışılması, daha gerekçeleriyle açıklanması gerekiyordu. Bu olmadığı için kendimi engellenmiş ve önüm kesilmiş gibi hissettim. Bu dilekçeyi yazarken tepkimin büyük olduğunun da farkındaydım. Dolayısıyla oraya bir derin iz bıraktım. Söylenmemiş gibi olmayacak bunu da biliyorum. Belki artık yavaş yavaş geri çekilmem, mevcudiyetimi bir dönem daha sürdürmemem gereken bir yer, emin değilim. Ama seçimle geldiğim ve görev sürem bitmediği için sanırım bir süre daha devam edeceğim. Ve yeniden bakacağım ileride. Dün beni istifaya getiren kararı algılama şeklimde haklı mıyım? Bunu önümüzdeki hafta içinde anlayacağım somut bir olay olacak. Şu an bilmediğim, hepimiz için belirsiz olan, birlikte oy kullanacağımız bir seçimle ilgiliydi bu karar. İkiye bölündük. Çoğunluk kararıyla alınan karar benim seçeneğim değildi. Ben de istifa ettim. Böyle bakınca çocukça görünüyor olabilir. Hangi kararın bizim oluşumun lehine olduğunu zaman gösterecek. Burada benim kafamı kurcalayan şey, ilkeli mi davranıyorum, yoksa kendi doğrum yok sayıldığı için, yeterince konuşup onları ikna edemediğim, öngörümün gerçekleşeceğine inandığım ve lehimize sonuçlanacak bir şeyden mahrum kalacağımız için ayak mı diretiyorum? Kendi stratejime tutunduğumu fark ettim dün. O noktada da içim çözüldü aslında. Sonra bu yaz beni çok rahatsız eden, bayağı gündemime bomba gibi düşen, her şeyi tarumar eden durumu düşündüm. Aslında her şey gördüğüm gibi mi? Doğru olduğunu sandığım şey sahiden de doğru mu? Karşımda bunun doğru olmadığını söyleyen kişi, güvenilir görünmese de, gerçeği mi dile getiriyor? Ve ben doğru olduğunu sandığım için mi köpürttüm? İşin içine duygularımı ve düşüncelerimi fazla mı karıştırdım? Sorular, sorular... Kendimize verdiğimiz her yanıt, içimizdeki her güçlü inanç, önümüzdeki tahtaya bir çivi çakmak gibi. Yanlışlıkla çakıldıysa ve çıkartsak bile izi kalıyor. Ben şimdi kendi gerçek bildiğim yargılarımı aldım karşıma. Soruyorum. Gerçek neydi?



29 Ekim 2026 Perşembe

Derin İzler: 2

Raymond Carver'ın "Tüyler" öyküsünü bilir misiniz? Yolunuz Beliz Güçbilmez eğitimlerinden geçtiyse "Katedral" kitabında yer alan bu öyküyü, onun kafası dağınık, dili sası, bir kadını ancak güzelse ve saçları uzunsa sevilesi gören Jack'i bilirsiniz. Carver'ın onların karşısına çıkardığı çift, güzellik normlarına uymaz ama uyumludurlar. Birbirlerine emek veren, geleceğe dair kurulan hayallerini bir bir gerçekleştirerek Jack ve karısının evliliğinin karşısında bir zıtlık dünyası yaratır ve oradan bir anlam doğar bizim için. 

Dün bir arkadaşımla buluşmuş, oturuyor ve dertleşiyor, görüşmediğimiz zamanlarda olanı biteni birbirimize aktarıyorduk. Arayı kapatıyorduk anlayacağınız. Sohbetimize özne olan bir er kişisinin bildiğin Jack olduğunu fark ettim birden. Beliz Hoca'nın Jack kötü bir anlatıcı sözleri çınladı kulaklarımda. Onu Raymond Carver ile karıştırmayın nasihati. O anlamıyor, biz anlıyoruz açıklamaları... Anladım sahiden Jack var karşımda. Anlatsam anlamayacak. Üstelik ben onu anlattıkça, içim kararıyor, ışığımı kaybediyorum, içimdeki güzellikler, iyilikler siliniyor o anlığına, kalın, kapkara bir gölge çöküyor, derin izler bırakıyor. Let it go, girl! dedim kendi kendime. Arkadaşım buna benzer bir şey dedikten hemen sonra. 

                                                                        *

Ortak karar almak üzere bir araya geldiğimiz çevrimiçi bir görüşmeye kulak misafiri oldu kızım. Benim siyaset yapmak için fazla iyi olduğuma karar verdi. Araya giremediğimi, söylemem gerekenleri teke tek konuşmalarda daha iyi aktardığımı söyledi. Ve taktik verdi. Yarın tek tek ara onları ve konuş. Kızımın verdiği ödevi yapar mıyım bilmiyorum ama sabah tam da benim söylediğim durumun doğruluğu açığa çıktı. Karar aşamasında mevcut durumu değerlendirmek için sözlere bakıyoruz. Ve bazen aynı durum için her kafadan bir ses çıkıyor. Kim dürüst, kim manipülatör anlamak zorlaşıyor. Sezgilerime güvenmeye, dürüstlüğüne, sözüne inandığım kişileri seçmeye çalışıyorum. Doğru kişileri seçebilmenin ferahlığıyla başladım güne. Çünkü aksi, derin iz bırakıyor. Yanlışı gözlerinin içine baka baka doğruymuş gibi lanse edenler, ancak sen buna inandığında kendi konumunu sağlamlaştıranlar, itibar kazananlar stratejisini yanlışın yayılmasına güç ve emek harcayarak yapıyorlar. İhtiyaç duyduğum şey, şeffaflık, sahici dürüstlük. Bununla çok sınandım son yıllarda, sert sınavlardan geçtim,  izleri kaldı. 

                                                                      *

İz deyince ilk aklıma gelen, yara olmuş onu fark ediyorum yazarken. Bir önceki yazının teması da yaralardı. İz sadece olumsuz, acı veren bir deneyimle anılmamalı. İmplant yaparken önce bir iz bırakıyorum kemiğe örneğin. O küçük izi takip ederek yuvayı hazırlıyorum. Kemiği inceliyorum, komşu ve karşıt dişleri, anatomik boşlukları, bir plan yapıyor ve bir iz koyuyorum. Sonra onu takip ediyorum. Bu, bir patika açmaktan farklı değil. Sık ormanın içinde gidip gelmek için iz bırakıyor hayvanlar, insanlar. Bir güvenli geçiş alanı bırakmak için doğaya bırakılan bu iz, güvenliğimizi sağlıyor. Bir yara değil, tam tersine yara bandı, güvenlik hattı. Sizin güvenliğiniz, esenliğiniz için inşa ettiğiniz patikalar hangisi? Hangi izleri bırakıyorsunuz, mutluluğunuz, huzurunuz için? Birlikte düşünelim mi?

Yazmak örneğin, bloğun içine yazdığımız her kelime, her cümle bizden, durduğumuz yerden haber veriyor. Virgül, ünlem, nokta gibi noktalama işaretleri metnin ritmini belirliyor, onlar bile bir iz, bir işaret. Harflerden ibaret bir kalabalığı hangi hızla okuyacağını bilmek, yazarın duygu durumumuza eşlik etmek için bıraktığı izleri dikkate almak, bir pusula olabilir pekala. Kendi okurluk deneyimini korumakla beraber ritmi belirlemeyi kolaylaştıran bu işaretler, anlam bütünlüğü sağlayabilir. Okurluk kısmı böyle. Yazarlık kısmı çok daha keyifli. Yazar olarak gününden, gündeminden, zihninde toplananlardan parçalar çıkarmak, benim için hayatın içinde güvenli patikalar açmak ve o patikaları korumak gibi bir şey. Yazmazsam eğer, kendi düşüncelerimin içinde boğulabilirim. Sarmaşık gibi boynuma dolanabilir, beni nefessiz bırakabilir, gözlerimin gördüğü tek şey yapraklar, koyu yeşil, dolanık yapraklar olabilir. Yaprak görmekten, bütünü kaçırabilirim. 

Yazmazsam eğer, kendimi düşüncelerimden ibaret sanabilirim. Gördüklerimin yarattığı izler olan  düşüncelerimle ışık hızıyla şekillenen tahminlerimi, varsayımlarımı gerçeğin ta kendisi sayabilir, ilerlemek yerine yerimde sayabilirim. Kendimi bir kar küresinin içine hapsedebilir, bitmeyen bir salınımın içinde üzerime yağan yoğun, sütsü karışımın içinde gözlerim netliğe bakmak yerine bir ihtiyarın kataraktlı görüşüne dönebilir. Yazmak benim için bu yüzden önemli. Artık tek bir basılı kitabım olmayacağını bilsem bile buraya yazmayı sürdürmek, elimi yüzümü yıkamak gibi basit bir fiziksel aktivite gibi. Oradaki gibi gözlerimin açılmasını istiyorum, netliği. Yazmak, kalbimi sıkıştıran, aklımı bulandıran karışıklıkları bir bir sistemden atıyor, tıkanıklık riskini azaltıyor. Yazmak, benim için kolesterol hapı gibi, aspirin gibi bir şey anlayacağınız. Düzenli kullanılması gerekiyor.

Yürümek de benzer bir eylem. Ayağa kalkmak ve yürümek, bazen bir yerden bir diğerine varmak için maksatlı. Bazen sadece gezinmek için. Bazen hayatta kalmak için. Bazen tarafını seçmek için. Ayağa kalkmak, karar vermek ve yer değiştirmek. En sevdiğim mottolardan biri: İki ayağın var. Kalk ve yürü. 

Yürümekten sahiden keyif alıyorum. Doğa içinde yürüyüşlerim sınırlı, kısıtlı. Güzel elbette ancak hayatın yoğun temposu içinde çok alan açmıyorum buraya. Benimki daha çok şehir yürüyüşleri, kordonda. Martıları, gemileri, bulutları, eğer geceyse şehrin ışıklarını, tarihi yapıların ışıklarını izleyerek yürümek... Çoğu tek başıma, bazen bir arkadaşımla, kimi kulaklarım çıplak, kimi kulaklığın içinden sevdiğim ezgiler yükselirken. Her adımda bacaklarımın açıldığını hissetmek, esnemek, ilerlemek, dünyaya izlerimi bırakmak, ben varım, buradayım demek gibi bir şey. Hem bedenimi rahatlatıyor hem zihnimi. Yazmak gibi, havalandırıyor içerisini, zihnimin çekmecelerini düzenliyor. O yüzden yürüyerek bıraktığım izleri seviyorum. Koşmak, farklı bir deneyim, orada düşüncelere pek yer yok. Nefesimi düzenlemek, nabzımı kontrol etmek, bedenimi sakatlamamaya çalışmak her adımı fark etmek, kendimi kollamak, beni orada o anın içinde tutuyor. Yürürken düşüncelere kolaylıkla kapılırken, çağrışımlar zinciri içinde yuvarlanırken koşarken sadece koşma eylemiyle ilgilenebiliyorum. Nefesimi takip ediyorum. Etrafı izliyorum. Bazen ne bok yemeye geldim, çok yoruldum diyorum ama genellikle orada oluyorum. Zihnim şimdide kalıyor, geçmişe dönmüyor, geleceğe savrulmuyor. Bir zaman sonra hormonların da etkisiyle şahane bir haz geliyor. 

                                      *

Bu satırları günün erken saatlerinde bir boşluğumda yazdım. Sonra birkaç hasta baktım. Çelenk koyma törenine gittim. Cem Akaş'ın vefat haberini gördüm. Oğlunun ani ve apansız kaybının ardından elektronik sigaranın zararına çektiği dikkat, beş yıldır kanserle mücadele ediyorum, ne kadar zamanım kaldı bilmiyorum ama eşimle beraber buna dikkat çekeceğiz demesi, o gencecik, pırıl pırıl çocuğun yüzü içimi sızlatmışken bugün onun vefat haberini almak hayli üzücü. Eminim herkesin aklından aynı şey geçti. Oğlunun kaybına yüreği dayanmadı. Eşine sabır ve dayanma gücü diliyorum. Çok büyük bir acı. Durup durup aklıma geliyor. Baba oğul yapacakları, dünyayla paylaşacakları ne çok güzellik vardı kim bilir. Hepsi yarım kaldı. 

                                         *

Bugün astrolojiden anlayan bir arkadaşım yay yılımda olduğumu söyledi. Temmuza kadar beni bekleyen güzel olasılıkların varlığından dem vurdu. Dilerim haklıdır. Çünkü artık güzelliklerin, neşenin damgasını vurduğu, izini düşürdüğü günlerden, aylardan geçmek istiyorum. Bu yazı da böyle bitsin. Geceye izi düşsün. 




25 Ekim 2026 Pazar

Derin İzler: 1

Beklenen gün geldi. Hep gelir. 

Neslihan Derin İzler başlıklı yazı dizisinin ilk yazısını paylaştı. Gökyüzünün dönemsel durumunu, bireyler üzerindeki etkisini anlattı. Nerelere dokunacağımızı gösterdi. Onun kendi iç yolculuğunun ilk adımını okumak, davet ettiği yeri görmek beni bir duraksattı. Derine doğru ilerlemek her zaman huzurlu, sağaltıcı bir eylem değil çünkü. Birinin seni omuzlarından bastırması gibi, bu esnada nefes alma içgüdüsüyle suyun üstüne çıkmak istemek gibi, engellendiğinde çırpınmak gibi, kontrolü geri kazanmak istemek gibi, karanlığa çekilmek gibi. Öyle tatlı bir aşağı süzülme hali değil her zaman. Zor, zorlu.

Nereden başlayacağımı, ne yazacağımı sahiden bilmiyorum. Bedenime, zihnime derin izler bırakan olayları, travmaları düşünebilirim. Bir diş kaybetmek bile derin bir iz sayılmaz mı. Dayanağını, desteğini kaybeden dokuların yavaş yavaş yer değiştirdiğini, eğildiğini, büküldüğünü, fonksiyonunu kaybettiğini görmüyor muyum yıllar boyu? O tahribatı telafi etmek için bakmıyor muyum? Çalışmıyor muyum? Bazen bir hastanın ağzına bakıyorum, filmine. Susuyorum. Fark ediyorum, yılların yarattığı tahribatı. Telafisi olmayan eksikliklerle kariulaşıyorum kimi zaman. Doğru kelimeleri arıyorum, doğru yöntemleri... Beden kayıt düşer diye bir kitap aldım yıllar evvel. Okumadım henüz. Yazarıyla bir çevrimiçi seminer olacakmış önümüzdeki aylarda. Katılır mıyım bilmiyorum. Kendimi, insan ruhunu anlama, yolculuğuma eşlik etsin, kavrayışım derinleşsin diye aldığım yığınla kitap var. Hevesle alıyorum. Kapağını açmıyorum bazen. Sayfaları çeviremiyorum. Kurgu dışı okuyamıyorum diye genelleyip sıyrılıyorum işin içinden. Hâlâ ve en çok insan hikayelerini seviyorum. Olay örgüsüne kapılıp gideyim, hayatın belirsizliğinin aksine başı sonu belli olan bir kurmacanın içine yerleşeyim istiyorum. Gerçek dünyanın vermediği tesellemeyi oradan alayım istiyorum. Seviyorum bu yolu yürümeyi, sayfalar arasında kaybolmak, kendi derin izlerine bakmaktan daha kolay. 

Bedenimde ameliyat izleri var. Evladımı almak için doktorun attığı o uzun kesi örneğin. Kırmızı, hissiz, eğri büğrü bir skar dokusundan yeniden hissedebilen tene dönüşmesini izledim yıllar boyu. Dokunuyorum ama his gelmiyor hali tam ne zaman geçti bilmiyorum. Şimdi ince, cılız, soluk bir çizgi. Vücudumdaki herhangi bir çizgi gibi. Oysa doktor oradan daldırdı ellerini, çıkardı bebeğimi rahmimden, verdi en tatlı hediyemizi. O derinliğe inmeden alamayacaklarımız var. Derinden, gizli olandan, saklı olandan çıkan hediyeleri düşünün. O derinliğe inmeden kazanamayacaklarınızı. Bir inciyi bırakabilirsiniz derinde, bir istiridyenin kabuklarının içinde. Ya bir bebeği, bırakabilir misiniz onu içeride? Onu gün ışığıyla kavuşturmak sancılı, ağrılı, içeride bırakmak ise imkansız, ölümcül hatta. Diyeceğim o ki, içeride keşfedilmemiş cevherler olarak bıraktığımız inci taneleri var. Bırakmak bir seçim. Seçim olmayan zorunlu doğumlar, ört bas edilemeyenler, kusar gibi gün ışığına çıkanlar... 

Dün bir sofradaydım. Arkadaşım kulağıma fısıldadı. Rahatsız olduysan yer değiştirelim diye. Sonra da güldü. Nedir senin bu sarhoşlardan çektiğin diye. Karşılarında bir hikaye anlatıcısı olduğu bilgisi ve sezgisi mi, kibarlığım mı bilmiyorum ama sahiden maruz kalıyorum bazen bu öykülere. İpi kopup dağılan boncuk taneleri gibi sökülüyor insanlar karşımda. Belki iyi dinlediğimden, sessizce ve yargısız. Dinlemenin yolu kayıtlı bende. Güven hissi baki. Kendime eşliğim daha sert oysa, öyleydi en azından, eskiden, daha eskiden. Kocaman kocaman yargı etiketleri, yük ettiklerim, utançlarım, dile getiremeyişlerim, bir taş olup bağrıma oturmalar... Her travma iz bırakır, her suskunluk, her haksızlık, engellenme iç huzursızluk, çatışma yaratır. Vücudu tamir eden, büyümeyi sağlayan o eşsiz mekanizma, sarsılır, aldanır, bölünür bir hücre, bir hücre daha, çöker, toplanır, toplaşır, çığ gibi büyür, büyür, bir nohut tanesi olur, yerleşir sinene. Aman kimse üzülmesin, dur şurayı da şöyle edeyim, böyle bükeyimcilerin hastalığı belki. Belki ekspres hat, hayatını yeniden yazmak için. Ben o durağa gittim. O trene bindim. İzi sağ mememde. Öğrenmek ve değişmek uzun bir yol. Bu kitlenin bana öğreteceği şey, stressiz bir hayat diyerek çıktığım kapının, attığım eşiğin beni fırlattığı yer ise hayli ironik. Hayat iyi bir öğretmen. Ama zihnindeki kalıplaşmış yargılardan kurtulursan yoldaki sembolleri okuyabiliyorsun ancak. Bindiğim ekspres trenin içinde on yıllar geçirmem işte bundan. O sembolleri okuyabilecek zihin açıklığına gelmem zaman aldı. Doğru gözlükleri taktım ve gözlerimin önündeki pus dağıldı. Yol berraklaştı ya da bana öyle geliyor. Çünkü doğru gözlüğü takana kadar insan göremediğinin de farkına varamıyor. İşte size ilk derin izimin hikayesi. Bir pazar sabahı, yataktan çıkmadan, giyinmeden, üzerinde hiç de düşünmeden, destursuz ve sansürsüz yola çıktım. Harfleri, kelimeleri avcumun içine sığan küçücük ekrana aktardım. Vira bismillah diyelim o zaman. Çünkü derin izler, denize ağ atmak gibi. Bu çıkanlar ilk parti. Yeniden sarkıtacağım suyun derinliklerine. Bereketiyle gelsin diye. 


23 Ekim 2026 Cuma

İzi Düşer: 6

Salı günü işten biraz erken çıktım. Hava nasıl ılık, nasıl parlak güneşli anlatamam. Evde yığınla iş beni bekliyor. Yazlıkları kaldır, kışlıkları çıkar. Çamaşır katla, yıka. Yemek yap. Ama dedim ya gökyüzü masmavi, dışarıda üşümeden oturabileceğin sıcaklıkta. Eve gidip kendini iş yığının içine fırlatmak gene de bitiremeyeceğini bilmek ve bu havanın tadını çıkarmamak düpedüz kendine ihanet. Aradım bir arkadaşımı. Favori çay bahçemize gittik. Simit, beyaz peynir, şahane demlenmiş çay... İyi bir çaya hayır diyemiyorum. Dört bardak içtim, içmelere doyamadım. Sohbet ettik. Oh çok şükür dedik. Birbirimize hayatta zorlandığımız alanları sıkça açtığım bir arkadaşımdı. Ama o gün oralara girmedik. Benimki biraz bilinçli bir tutumdu. Sebebi de çözümü de benden kaynaklı olmayan bir mesele var, anlatsam sabahlara kadar konuşabilirim ama artık orayı düşüncelerimle beslemek, sürekli canlı tutmak istemiyorum. Suyunu, gıdasını keseyim ve yavaş yavaş canlılığını yitirsin. Çünkü hayatım bu sıkıntıdan ibaret değil. Biz böyle başka başka şeyler konuştuk. Arkadaşıma gelen yeni bir yan iş teklifini, onu mesleki açıdan tatmin edecek, beni gururlandıran birkaç aylık işi, İstanbul'da nerede nasıl konaklayacağını, hayallerimizi, yaptıklarımızı... Ne çok şey birikmiş anlatacak, ne çok şeyi biz, bizi davranışlarıyla rahatsız eden, üzen kişilerin yaptıklarını anlatarak es geçmişiz, hayretle gördük. Oturup bir karar almadık elbette ama bunu gözeteceğimizden de eminim. 

Muayenehaneyi açalı 11 yıl oluyor. Ara ara bazı yerler elden geçiyor haliyle. Yenileniyor. Cihazlar, dekorasyon... Bir ünitimi üç yıl önce yenilemiştim. Şimdi sıra diğer klinik odasındakini yenilemeye geldi. Birkaç gündür bunlarla uğraşıyorum. Önce üç seramik karosu kırıldı. Alttaki tesisat taşındı. Bugün elektrikçi ve seramikçi gelecek. Aynı seramiğin yedeği de yoktu. Aradım buldum. Sabah seramikçileri gezerken ve en yakın seramiği bulmaya çalışırken (birebir olmasa da dikkat çekmeyecek kadar yakınını bulabildim, eskisi parlak yenisi mat) bu çaba gözüme birden hayatın metaforu olarak gözüktü. Yenilenmek için gerekli bu küçük tadilatın gerçek hayatta da karşılığı vardı. Yeniyi, daha işlevseli, daha iyi hizmet edeni hayata almak için eskiyi çıkartmak, çıkardığı tahribatı tamir etmek gerekiyordu. Benim örneğimde olduğu gibi. Üstüne para, zaman, emek harcayarak bunları yaptırmaya karar verdim, adım attım. Eski üniti ittirince altındaki pas lekelerini ovaladım, sildim. Bugün ve yarın kalan işler tamamlanacak. Pazartesi yeni ünitim çalışmaya hazır pırıl pırıl hastaları karşılayacak. Arkasındaki bu ter, pislik, yorgunluk belli bile olmayacak. Sanki hep oradaymış gibi. Sonra kendime harcadığım emeği düşündüm. Katıldığım mesleki ve kişisel gelişim eğitimleri, terapi odaları, spor salonları, koşu pistleri... Onca gözyaşı, kan ter... Maddi manevi ayrılan kaynaklar... Hepsi muayenehanemi güzelleştirme çabam gibi. Orayı geliştirdiğim gibi kendimi de geliştiriyorum, bedenen ve zihnen. Bu bir günde olmuyor ama duygusal dayanıklılığımın çok arttığını fark ettiğim bir yerdeyim. Bu da beni mutlu ediyor. Gurur veriyor. Birilerini suçlamak, kendimi kurban gibi görmek, edilgen kalmak yerine yürümeyi sürdürdüğüm için, yenilendiğim için, daha iyi bir ebeveyn olma çabamı sürdürdüğüm için sahiden mutluyum. Geçen gün kendimi yorgun hissediyordum. Bir tatile ihtiyaç duyduğumu düşündüm. Uçak biletleri fiyatlarını görünce vazgeçtim. Asıl meselenin dinlenmek, mola almak, hatta çok yorulmadan önce destek almak, işlerimi kolaylaştırmak için kaynaklar yaratmak olduğunu fark edince yeni stratejiler devreye sokmam gerektiğini anladım. Market alışverişini eve getirtmek sık kullandığım bir yöntem. Buna haftada iki ev yemekleri siparişini ekleyebileceğimi anımsadım. Şahane bir tedarikçim var. Kime önerdiysem çok memnun kaldı. Kendi evinde, mutfağında, anne yemeklerini pişirip sarıp sarmalayıp istediğim saatte kapıma bırakıyor. Daha önce misafir geleceği zaman kullandığım bu kaynağı daha sık kullanmak, kendime bunu lüks görmemek için yeni düzenlemeler yaptım. PT ile çalışmayı bırakıp dörtlü stüdyo dersine başladım. Oradan artan kaynakla leziz, ev yemekleri daha sık kapıma gelecek. Her zaman gittiğim spanın %50 indirim kampanyasından masaj paketi de satın aldım. Haftada bir gidip bedenimi mahir ellere bırakmak ve gevşemek bana iyi gelecek. Bir de eve temizlikçi bulsam rahata ereceğim. Orada sürdürülebilir bir düzen sağlayamadım. Sözün özü, gündelik hayatta yardım almak; destek, kolaylık ihtiyaçlarını sağlayacak koşulları sağlamak şart. Yoksa her zorlanmanın izi düşüyor bedenimize, duygusal dayanıklılığımıza; yoruluyor, bıkıyor, beziyoruz. Bir tatil ya da yeni bir ev paklar sanıyoruz. Güç bela yaptığımızda hiçbir şey değişmiyor. Sabah sabah yaşadığım farkındalık iyi geldi bana. Zihnimin karanlık koridorlarında birkaç ampulü daha açtı. Yol ve yolculuk sürüyor. Gözüm, kulağım Neslihan'da artık. Onun Derin İzler serisini bekliyorum, yola çıkmak için vereceği ipuçlarını, kendi İzi Düşer serimi bitirirken. 

19 Ekim 2026 Pazartesi

İzi Düşer: 5

Aylaklığımın, tembelliğimin izi düşüyor bu aralar günlerime. Damla damla akıyor, yağıyor, bazen suyu emiyor hayat, bazen sele çeviriyor, üstüme boca ediyor. Çok büyük meseleler değil her biri. Yıkanmamış ve/ya katlanmamış çamaşırlar, masa ve mobilya üstlerinden kendilerine ait çekmecelere, dolaplara girecek öte beriler... Bu yığın, ya da hayatın bitmeyen telaşı, kimi anlık hazları, asıl kulaklarımdan, kalbimden içeri girmesi öncelikli olanı geride tutuyor. Bilgi kaynağı hep orada, elimin altında diye düşünürken, zamanının gelmesini beklerken günler, haftalar, yıl kanatlanmış uçmuş. Tam da ben o sözlerin şifasını almaya açıkken, kalbim kulağıma ikinci kez çalınırken, bilgelikten yudum yudum içmeyi, gözlerimin, kalbimin önüne inen perdeyi aralamayı umarken hop dedi kesildi video. Kayboldu. İnternetin karanlık dehlizlerine gömüldü. Mesaj attım, eğitimi aldığım kuruma. Ağustos sonunda kapanacak içeriklerin süresinin uzatıldığını, ekim ortasında kapattıklarını söyledi yetkili ses. Kelimeler gitti geldi aramızda. Bir telafi yolu rica ettim. Kelimeler bana içeriklerin bir yıldır orada durduğunu, artık yeni eğitim döneminin başladığını, dilersem yeniden kaydolabileceğimi söyledi. O zaman aydım duruma. Erteleme döngüme hayıflandım. 

Yemelerimin izi düşüyor bedenime. Bir lokma, bir lokma daha, derken midemi çöplüğe çevirmenin pişmanlığı içindeyim.  Açlık hissetmeden, saati geldi diye, birlikte sofraya oturulsun diye, bedenime kulak vermeden yediğim hiçbir lokmayı sevmiyorum. Ama iki çatal kaldı buzdolabına girmesin'leri de bırakamıyorum. Ya da kızıma meyve tabağı hazırlarken içinden tırtıklamayı kesemiyorum. Her pazartesiyi bir milat sayıyor, sonra yine kendimle kötü kişi oluyorum. 

Soğuğun izi düşüyor boğazlarıma. Yanıyor, acıyor. Boğaz pastili, zencefilli, çubuk tarçınlı ıhlamur tüketiyorum biteviye. Kendimi yormamaya, uykumu almaya, vitaminleri ihmal etmemeye, bedenimi gözetmeye çalışıyorum. Yıkılmadım ayaktayım. Dün de bir parça zorladım kendimi. Soğuğa maruz bıraktım. Gelibolu Maratonu için sabah sekizde buluştuk arkadaşımla. 10 K, 21 K, 42 K idi parkurlar. 5 Klık halk koşusu yerini 1915 metrelik saygı koşusuna bıraktığı için onu seçtim. Arkadaşım yürürken ben koşmaya başladım. Hop gittik, hop döndük. Bitirme madalyonumu aldım. Evdeki madalya sayısı dörde çıktı. Koşmanın en tatlı yanı bu galiba. Ödüllerini çok hızlı, çok kolay topluyorsun. Bir çift koşu ayakkabısı, biraz antrenman derken herhangi bir yol koşusuna katılabiliyor ve o eğlencenin parçası olabiliyorsun. Etkinlik alanında buğdaylı nefis bir çorba dağıtıyorlardı. Arkadaşımı beklerken aldım çorbamı, büyük boy karton bardaktan yudum yudum içtim. Sıcak sıvının boğazımdan yuvarlanırken bıraktığı ılık, sarmalayan, iyileştiren yanı hoşuma gitti. Üstüne bir bardak sıcak çay. Eve dönüş yolunda simit, kaşar, çay ile ekspres bir kahvaltı yaptık. Eve gidip sıcak bir duş aldım. Kızım için pazar kahvaltısı hazırladım. Ve acıkmadan ikinci kez kahvaltıya oturdum. Bknz: bir üstteki paragraf. 

Verdiğim sözlerin izi düşüyor sosyal hayatıma. Yorgun olduğum halde sabah erken kalktım yataktan. Arkadaşımı bırakmadım tek başına. Birlikte paylaştığımız bir anı daha oldu. 25 yılı devirdiğimiz arkadaşlığımızda ben küçük olanım, on yaş kadar. Bununla beraber arkadaşımın bana olan sevgisini, güvenini bilirim, sezerim. Birlikte olmanın türlü halleri var, eğlenceli, kimi zaman üzüntünün içinde yan yana yalnız. Oralarda da birbirimize zahmetsizce el attığımız için birbirimizin kıymetlisiyiz. Bu bir anda olmuyor, yüzde yüz uyumdan da gelmiyor, verdiğimiz ve tuttuğumuz sözlerin, iyi günde, kötü günde yan yana durmaların izi düşüyor, büyüyor, kökleniyor. Bağlar kuruluyor. Benzer bir bağın içinde olduğum bir arkadaşımın, arkadaşı Başak Arslan'ın söyleşi ve imza gününe gittim dün. Sardunyalar Güneşe Bayılır' yaz aylarında okumuştum. Söyleşide ilk kitabı, ikinci öykü dosyası olduğunu öğrendim. İlkinin daha otobiyografik ögeler taşıdığını anlattı. Belki de o dosyayı çöpe atma cesareti, yeniden, sıfırdan yazma kararlılığı gösterebildiği için ilk kitabıyla böyle güzel bir çıkış yakalayabildi, Sait Faik Ödülü'nde kadar uzanan bir yolu kendisine açtı. Emek emek, ilmek ilmek örülen her yolun izi, ödül olarak düşüyor hayatımıza. Bu kitap da kanlı canlı örnek. İş, cesaret etmek, yılmamak, emek vermeyi sürdürmekte. Hepimiz bir şeyler için emek veriyoruz. Hangisini öne alacağımızı iyi önceliklendirmemiz gerek. Ben arada hissediyorum bu aralar. İyi olma halimi gözetecek eğitimler aldım son yıllarda peşi sıra. Halbuki kabım sınırlı, kısıtlı. Maddi kaynaklarım, dinleme kapasitem, öğretilenleri yeniden dinleme, uygulama kapasitem sınırlı. O yüzden bir yıllık erişim süremi kaçırdığımda yalnızca iki dersi yeniden dinlemiştim. İçlerinde kaçırdığım canlı dersler de vardı, nasılsa yeniden dinleme imkânına sahip olduğumu düşünme yanılgısıyla girmediğim derslere hayıflanıyor muyum emin değilim. Sanırım kabım dolu. Yeni bir şey almaktan çok mevcut bilgileri her gün, her fırsat geldiğinde yinelemek yeterli. Son yirmi dört saat içinde iki kez sesim yükseldi. Kızıma kızdım, bağırdım. Uygulayamayacaksam, duymamın ne anlamı var! Tetiklendiğim yerler hep aynı. Aradığımda ulaşamamak, mevsime uygun giyinmemesi. Montsuz Leyla gibi gezmesi artık 9-10 derecelere inan sıcaklıkta. O ilkokula başladığında ya da başlayacakken geçmiş gün, "Bağırmayan Anne Baba Olmak" kitabını okumuştum. Bayağı etkilenerek, beğendiğim cümlelerin altlarını çizerek, önemli bulduğum cümleleri el yazımla kaydederek... Belki yeniden okuma zamanı gelmiştir. Çünkü bağırmayı sevmiyorum. Bağırdığımda asıl önemli olan mesaj ona geçmiyor. Kızacağım düşüncesiyle bir şeyleri örtbas ediyor ve bu örtbas etme hâli asıl beni kızdıracak meseleye dönüşüyor. Öncesinde, bu düşünce olmasa söyleyeceği birkaç cümleyi duymaya yerim varken o bunu göremiyor. Bu tatsızlığın izi düşüyor işte satırlara. Derin bir ısdırap olarak... 


14 Ekim 2026 Çarşamba

İzi Düşer: 4

Hem içimden yazmak geliyor, sayfaları doldurmak hem de iyi de anlatacak bir hikâyem yok ki diyorum. Şu an klavyenin başına geçtiğimde zihnim bana anlatmaya değer bir konum olmadığını, öylesine kelimeleri ardı sıra dizeceğimi fısıldıyor. Bunu yaptığım kimi zamanlarda kimi şaşırdığım kimi beğendiğim metinlere vardığım, o gün, o an oturup yazmasam belki de zihnimin gerilerinden çağırsam getiremeyeceğim, aramakla bulamayacağım metaforlara vardığımdan içimdeki iyimser yanı oturttum omzuma yazıyorum. Bazı yazıların ilk paragraflarının sonradan silineceğini, adımlama taşları gibi o yere, o sona varmak için yazıldığını biliyorum artık. Yazılma anıyla, paylaşma anı arasındaki zaman dilimini... Bu tür iç dökme metinlerinde çoğunlukla geri dönüp içeriğimi yalnızca imla konusunda düzeltiyor ve paylaşıyorum. Eğer otosansür devreye girmiyorsa... Otosansür de çok devreye girmiyor çünkü olaylar ve kişiler değil bahsettiğim; bende bıraktıkları izler, olayların bende uyandırdığı düşünceler, duygular... Yazıyorum çünkü tepkisel davranmak ve zarar görmek yerine bir salma mekanizmasına ihtiyacım var. Düdüklü tencere misali içeride basınç arttığında ben yazarak, kendimi gözetmeye, o içeride biriken basıncı yavaş yavaş dışarıya salmaya çalışıyorum. Yıllar içinde edindiğim en güzel alışkanlığım. Yazmaya rahatlamak için başladım diyebilirim pekala. 

Benim ketum, kendimi bırakmayan bir yanım var. Orası çok kemikleşmiş. Evin içinde öğrenilmiş, taklit edilmiş. Yıllar içinde ne kadar konuşmaya ve paylaşmaya başlasam da, ağlamak örneğin çok az yaptığım bir eylem. Çok zor ağlıyorum. Ağlamam ayıplandığı için ya da utandırıldığım için değil. Eskiden ağlardım çünkü. Sonra geldi bu dayanıklılık. Ağlamak durmayı gerektirdiği için ağlayamıyorum galiba. O durma zamanını psikologla görüşürken bile yaşayamıyorum. Tam duygulanıyorum, sesim titriyor, ne zormuş lan ben olmak diyorum o ânın, o deneyimin içinde, hop içimdeki hacıyatmaz devreye giriyor. Anne olduktan sonra gelişti galiba bu yanım. Çok da emin değilim. Bir şeyleri yalnız yapmaya alışmaktan kaynaklanıyor gibi geliyor o yüzden. Ama dediğim gibi çok da emin değilim. Dur şunu halledelim, sonra ağlarım gibi bir hâl. Kullanılmaya kullanılmaya köreldi gözyaşı pınarlarım. Sabah asistanımı gözyaşları içinde buldum. Sevdiği bir yakınının ölüm yıl dönümüymüş. Sahiden çok trajik bir son. Aniden, can yakan, kalp buran. Hiçbir ölümün telafisi yok ama kimisinin tesellisi var. 
Babama bakan biri vardı yıllar evvel. Eşinin ölümünü su testisi su yolunda kırılır diye anlatmış anneme. Annem bu kayıtsızlık ya da mesafeli donukluk üzerine şaşırmıştı. Ben şimdi biraz anlıyorum galiba o kadını. Bazen birine bakıyorum, kof seçimlerine. Öykücü beyin devreye giriyor. Kendi sonunu hazırlayan biri canlanıyor kafamda. Kendi özyıkım hikâyesini ince ince işleyen bir roman kahramanı beliriyor gözlerimin önünde. Böyle olacağı belliydi dedirten. Galiba benim de bunu demek istediğim birileri var. Giriş, gelişme bölümlerini yazıp oynadılar, final sezonuna geçirmiştir herhalde hayat bizi. İnsan günün uçuculuğunda her şeyi başlatan o ilk minik tohumu, yanlış adımlamaları, kendi başına ördüğü çorapları göremiyor ya,  o yüzden nereye varacak, nasıl patlayacak fırtına bilmiyorum ama hava açmaz bundan gayri ondan da eminim. Hasat zamanını beklemek gibi bir şey. Gidip başında izlemiyorum ama zaman geçecek, bazı şeyler olgunlaşırken bazı şeyler çürüyecek. Ben de hemen herkes gibi kendi seçimlerimden memnunum (belki de en büyük yanılgımız, kendimizi haklı sanma sebebimiz bu memnuniyet), içime siniyor, dolayısıyla hasadımda çürük beklemiyorum, sepetler dolusu tatlanmış ürünler bekliyorum. Dünyanın adil bir yer olduğuna, iyilerin kazandığına, kötülerin kaybettiğine inanmak istediğimden. Gökten üç elma düşmesini, muradıma ermeyi beklediğimden... 

Kimsenin başına kötü bir şey gelmesini istemiyorum. Bununla beraber benim yetişkinlik kavramım ve tanımım eylemlerinin, yaptıklarının ve yapmadıklarının sorumluluğunu almakla ilişkili. Rüzgâr eken fırtına biçer diyen de aynı şeyi yapıp farklı sonuç beklemek budalalıktır diyen de haklı. Hepsi geçmişin izinin bugüne düşmesiyle ilgili. Hah bu yazı da buldu, buluşturdu, geçmişin izinin bugüne düşmesiyle olan bağı kurdu. Şimdi çekilebilir, bu yağmurlu günde kahve içmenin tadını çıkarabilirim. 

13 Ekim 2026 Salı

İzi Düşer: 3

Hafta sonu hava şahaneydi. Öğle saatlerinde 30 dereceye varan sıcaklık sayesinde denize girenler bile olmuş. Ben, "ben bitmedi demeden yaz bitmez" modunda olmadığım için her zamanki gibi, okulların açılmasından bir gün önce denize girdim ve sezonu kapattım. İlerleyen günlerde elbette havanın sıcak olduğu, denize girilebilecek günler ya da en azından gün içinde zaman dilimleri oldu. Ama o saatlerde denize girmek de biraz aylak işi gibi geliyor bana. İşin gücün, mesain olmayacak bir kere ki yakalayabilesin. Buna hem zamanım yok hem de güz zamanı denize girmek, yazın verdiği keyfi, hazzı da vermiyor. O yüzden pastırma sıcaklarını kovalamıyorum. Bilinçli olarak. Çünkü yazı bırakamamak gibi geliyor bana. 

Resmi olarak güzün içindeyiz işte. Güz, İngilizcesiyle fall, tamamen "bırakmak" eylemiyle ilişkili. Yazlık kıyafetleri, sandaletleri, yüzmeyi bırakmakla ilgili. Değişime ayak diretmeyi bırakmakla ilgili. Okul sezonunun açılması ve sorumlulukların artmasıyla dışarı çıkmaları azaltmak, spontan eğlencelerin dozunu düşürmek, ev içlerine çekilmek, buralara uyumlanmak, mevsimsel döngüyle hizalanmak, tatlı bir geçiş yapmak o zaman mümkün. Hem sonbaharın kendine has, göz ardı edilemeyecek zevkleri var, renk cümbüşleri... Yapraklarını bırakan ağaçları izlemek, kurumuş yaprakların üzerinde yürümek ve ayaklarının altında çıtırdamalarını dinlemek gibi. Öğrenmeye kaldığın yerden devam etmek, yazın dağılan düzeni bir bir toplamak ve oturtmak gibi. 

Sonbahara geçişim fena ilerlemiyor. Bir kere hasta olmadım şükür. Yorganıma bürünüyorum. Çoraplar ve kapalı ayakkabılar olmazsa olmaz. Akşamları ıhlamurun içine attığımız çubuk tarçın ve zencefil kokusu sarıyor mutfağı. Üzerine su ekleyip ertesi gün bir daha demliyoruz. Tatları kaynaşıyor. Kokusu mis. Sonra çöpe. Kitaplar bana göz kırpıyor, bilgisayarım da öyle. Onlarla hemhal olmadım henüz. Ama ayakkabılık eksiği tamamlandı ya, benden mutlusu yok. Birkaç tablo daha astım. Bahçe minderlerini yıkadım, kaldırdım. Mobilyaları ittim köşeye, sudan ıslanmasın. Bitmeyen devinim. 

Ekim benim için yetişkin hayatımda yeni eğitimlere başlama dönemi. İşte onu yapmıyorum. Artık yeni bir şey öğrenmek değil de, hali hazırda öğrendiklerim üzerine düşünmek, hayatın her alanında hatırlamak, uygulamak istiyorum. Cumartesi akşam üstü bir arkadaşımla buluştum. Başımdan geçen kimi zorlu deneyimleri anlattığımda duygusal dayanıklılığımı takdir etti. Ben dağılırdım, dedi. Bunları sakin ve olaysız yapman kolay oldukları anlamına gelmiyor, sakın gücünü ve dayanıklılığını küçümseme, dedi. O dedikten sonra düşününce eskiye nazaran duygusal dayanıklılığımın arttığını fark ettim ben de. Cem Şen'in bazı deyişlerini hatırladım. Bahsettiği eşiği aştığımı, artık eskiye dönmeyeceğimi. Hayat beni büyütür ve olgunlaştırırken, kendi daha iyi olma versiyonumun peşinde yürürken kimi insanların doğal olarak arkamda kaldığını fark ettim. İyi geldi bunları fark etmek. İzi düştü işte geçmişin dedim kendi kendime. O zaman yaşadıklarım, onlarla mücadele etme şeklim, bugünkü davranış kalıplarını değiştirdi. İşte buna sevinebilirim. 

Geçenlerde geçmişin hayaletlerinden biri çıkageldi. O gelmedi de, onun yönlendirdiği bir hasta geldi. Beni tavsiye etmiş, sağ olsun. Teşekkür ettim, elbette. Bir iki yazıştık. Sonrası sessizlik. Bir zamanlar bu temas bende daha yakından tanıma hevesi ve heyecanı uyandırıyordu. Şimdi eylemle destekleniyor mu ona baktım. Sosyal nezaket çerçevesinde kurulan cümleleri tam da bitmesi gerektiği yerde bitirdim. Retronun meselesi de bu değil mi zaten? Geçmişin hayaletlerinin gelmesi değil sadece, onlardan gelen teması nereye, nasıl yerleştireceğimizi öğrenmek. Galiba dersimi aldım. Hatta ilgi ve sosyal nezaket ayrımı üzerine yüksek lisansımı tamamladım. 

Pazar günü Gelibolu Yarı Maratonu var. 10 K koşmak için kendimi paralamak gelmedi içimden. Bedenim hazır değil onca yolu koşarak tepmeye. Arkadaşımla 1915 Saygı Koşusu'na kaydolduk. O koşmadığı için muhtemelen ben de onun yürüyüşüne eşlik edeceğim. Yakın zamanda annesini kaybettiği için yürürken onu da taşıyacak büyük olasılıkla kafasının içinde. Yürümek biraz da böyle bir şey, anıları çağıran bir eylem benim için de, tutulmamış yasları bırakırız belki yürürken sessiz ve kararlı. Şifası gelir, sarar kalbimizi. 

Öğleden sonra ise Sait Faik ödüllü Sardunyalar Sıcak Sever öykü kitabının yazarı Başak Arslan geliyor şehre. İmza ve söyleşi. Kitabı okuyalı çok oldu. Öyküler çıktı aklımdan. Ama gideceğim. Arkadaşımın arkadaşı zira. O da işi sıkı tuttu. Günlerdir paylaşıyor. Uzaktan yoklama alacağım diye. Yapar valla. Öğretmen ne de olsa. Bana ayrılan sürenin sonuna geldim sanırım. Tamamen plansız, hesapsız, düşünmeden, taşınmadan yazdığım satırları usulca bırakıyorum. Tıkanıklıkları aşmak, kiri pası atmak için yazmak ve içinden dışarı atmak şart çünkü. 


10 Ekim 2026 Cumartesi

İzi Düşer: 2

Geçmişte yaşanmış, bitmiş olayların bugüne düşen acılı, kederli izlerini anlatıyor bize tragedyalar. Bu aralar içimdeki anlatma isteği ve hevesiyle, beni yazı masasına çağıran ve önceden belirlemediğim, planlamadığım ama bir müddet sürmesini umduğum, aynı dertle hemhal olurken yazacağım için bir içerik bütünlüğü taşıyacağını sezdiğim için de bir üst başlık belirlediğim yazıların ilkini dün yazdım. Orada geçmişte yaşanmış, üstü örtülmüş, halının altına süpürülmüş ama açığa çıkmış, kötü kokular yayan bir olayın üzerimdeki etkisinden bahsediyordum. Hayat bazen böyledir. Öznesi olmasanız da çamuru üstünüze sıçrar, kokusu siner, sinek küçüktür ama mide bulandırır misali afallatır. Sonra her bilgi hazmedilir, yola devam edilir. Benimki de o hesap. Midem bulandı. Saygım azaldı. Sorumluluklarım arttı. Ama yol benim yolum, yürüyorum. 

Bugün geçmişte tohumu atılmış, izi bugüne düşen ve yolumu çiçeklendiren eylemlerden bahsetmek istiyorum. Seçtiklerimiz ve seçmediklerimizle şekilleniyor yaşam yolculuğumuz. Yolculuk, dedim de aklıma geldi, Sanal Yazı Evi'nden tanıdığım Öykü, El Camino yolunu yürüyor şu an. Benim Nermin Yıldırım'ın Ev romanını okurken haberdar olduğum, ya acaba günün birinde yapabilir miyim diye aklımın, kalbimin bir köşesine bir çentik atan, virgül gibi kıvrılıp uygun ânı kollayan bir düşünce olarak yerleşti. Birinin düşü, diğerinin yolu olmuş. Görünce heyecan duydum Öykü adına. Cesaretini, kararlılığını kutladım. Sırtında çantası, adım adım ilerliyor, geçmişin izini bugününe düşürüyor. Paragrafı yazmaya başlarken lafın Öykü'ye ve yolculuğuna geleceğini bilmiyordum. Ama bir kelime, bir kelime daha derken zihin bizi bir yerlere çekiyor. Yaşamak, özen istiyor, geç kavradım. Ben de kırklı yaşlara kadar nasıl geçtiğini heyhat anlamadığım bir hız, devinim, debelenme içindeydim. Oradan oraya savruldum. Evet kimi seçimler yaptım. Ancak şimdi bu seçimlerin belki de en önemlilerini, bugünümde en çok etki edenlerini yaparken çok da bilinçli hareket etmediğimi fark ediyorum. Meslek seçimi zaten başlı başına tesadüftü bizim zamanımızda. Bugün de yine puanına göre bir yer seçiyorsun ama o zaman sınav öncesi yazdığın, yaparım diye düşündüğün bölümleri yazıyor ve o günün performansının ne olacağından habersiz 18 tercih yapıyordun. Biri denk geliyordu, okula gidiyordun. Şimdi bakıyorum da gençler istemedikleri yolları yürümeme, kararlarından vazgeçme konusunda bizim nesle nazaran daha özgür. Aileler daha destekleyici. Muhtemelen onları yetiştiren ebeveynler biz olduğumuz için, zamanında buralarda söz hakkımız daha az olduğu için, "aman üzülmesinler" diye cici kız, iyi kız etiketlerine sarıldığımız için. Ben şu yaşımda hâlâ "bırakınız üzülsünler" diyemiyorum. Hak edene hak ettiği cevabı vermek yerine çoğu zaman oradan uzaklaşmayı, kendimi, kendi iyi olma hâlime teslim etmeyi tercih ediyorum. Ama yalan yok. Bazen özeniyorum şöyle kallavi bir küfür savurmayı. Bu yaz içimde 100 birimlik kızgınlık varken bile ağzımdan uzlaştırıcı sözler çıkıyordu. Yanımdaki arkadaşlarım benim yerime s.ktiri çekerken ben "Yeter artık. Sıktın!" demiştim.  O da sadece bir kez. Davul zurna az takımından olunca karşı taraf, bir yanım, geri çekilmek, orayı dışarıda bırakmak istiyor. Hadi tıbbi bir benzetme yapayım. Bir doku, organ beslenmezse nekroz olur, çürür. Ben de orayı düşüncelerimle beslemeyi keserek, önceliği kendi yaptığım, yapmak istediğim güzel şeylere vererek bir koruma kalkanı inşa etmeyi, dışarıda tutmayı tercih ettim. Çünkü ne kadar haklı da olsam, haklı-haksız dualitesine girmek, kendi adalet terazine uyan eylemlerle karşılaşmamak öfke ve kızgınlık biriktiriyor. Ben bunların kumbarasını tutmak istemiyorum. O yüzden bırakalım onları kendi bok çukurlarında, lağım kokusundan rahatsız olsunlar, biz bakalım bu yılın renkli, keyifli eylemelerine... 

İnstagramda yeni takip etmeye başladığım bir hesap var: Mey ile Yolculuk. Dün okuduğum iletinin başlığı, soldurduğunuz insanların parlamasını izlemek. Daha ilk cümlede "Aha bu benim!" dedim. Siz de okuyun, etrafınızda parlamaya başlayan ya da parlaklığını yitirenler belirir belki gözlerinizin önünde. Şöyle diyor Mey'imiz. 

"Bazı insanların ayrıldıktan sonra güzelleştiğini söyleriz ya... Bence mesele güzelleşmekten çok daha büyük. Bazı ilişkiler insanın yüzünden, gözünden önce ışığını tüketir. 

... 

Sonra o insan sizden gider. Bir süre hiçbir şey olmaz sanırsınız. Sonra bir bakarsınız... Yüzü değişmiş. Bakışları sakinleşmiş. İşi büyümüş. Bedeni toparlanmış. Daha çok gülüyor. Daha güzel giyiniyor. Yeni şeyler öğreniyor. Yeni yerler görüyor. Kendine para harcıyor. Evini güzelleştiriyor. Uyuyor."

Tüm iletiyi yazmadım. Ama meali bir ilişkinin içinde hep tetikteyseniz, güvenli ve huzurlu alana sahip değilseniz, hayallerinize, hedeflerinize koşmanın, kendini göstermenin, ışıldamanın, huzurla uyumanın yerini başka şeyler alıyor, tazeliğin yerini donukluk, bedende katılık, hareketsizlik... 

Yılların biriktirdiği kiloları veremedim henüz. Tartıda görmek istediğim rakamın hayli üstündeyim. Ama kasım ayında yıllardır gitmem ve yakarım dediğim üç aylık fitness üyeliğiyle bedenimi canlandırmayı başardım. Şubattan beri de pt ile çalışıyor ve günden güne güçlendiğimi fark ediyorum. Eskiden yapamadığım pozlarda daha uzun kalıyorum. En önemlisi ne kadar yorgun olursam olayım ya da dışarıda hava ne kadar sıcak, arkadaş davetleri vaat dolu, antrenman aksamıyor, ertelenmiyor. Hareket etmeye başladım, sürdürdüm, bugüne izi düştü. Daha güçlü kollarım var. Beni koşarak 5 km taşıyabilen bacaklarım. Varan 1! Koşuyor arkadaş. Var mı ötesi? 2026'da koşmaya başlayacağım hayalimin sonucunda evde üç bitirme madalyam var. Çanakkale (6K), Bozcaada (5K), Ayvalık (5K). 2027 hayalim Atina Maratonu'nda 5 ya da 10 K koşarak Panathenaic Stadyumu'ndan içeri girmek. Düşünmek bile güzel. 

Yazmak bugünüme izi düşen en güzel, bana en çok keyif veren eylemlerden biri. Bloğa başlamak da keza öyle. Burada düşünüyor, Julia Cameron'ın sabah sayfalarında yapmamızı önerdiği gibi yazıyor, eteğimdeki taşları döküyor, kiri pası atıyorum. Tek okurunun kendin olacağın, belki de dönüp hiç bakmayacağın sabah sayfaları gibi gelişigüzel, sansürsüz olmuyor belki ama zihnimdeki tortuları yazarak atarken ve açarken bir yandan da yazı temrinleri vazifesi gören bir alanı, 2013 yılının kasım ayından beri  aktif olarak tutuyor, düzenli güncelliyorum. Burada edindiğim pek çok arkadaşım oldu yıllar içinde. Kimi gelişigüzel yazılar, öykü nüvelerine döndü. Söyleşiler yaptım öykü yazarlarıyla, onların ağzından kendi yazma yolculuklarını dinledim ve aktardım, gittiğim, izleyicisi olduğum edebiyat etkinliklerinin, masal söyleşilerinin notlarını tuttum. Kendim için yazdım, çizdim, biriktirdim. Bir sporcunun bedenini çalıştırması gibi ben de yazma kaslarımı çalıştırdım burada, sizlerin gözü önünde. Fark ediyorum kendimdeki ilerlemeyi. En önemlisi de kararlılığımı kutluyorum, ödüllerimi yıllar içinde topluyorum. Bu da varan 2! Ama bir hedef koyuyorum önüme sizlerin de tanıklığında; bir ödül özlüyorum. 2027 ilk çocuk romanımı yazmayı bitirdiğim yıl olsa mesela. Basılacağı haberini alsam içime sinen bir yayınevinden, elime alsam hatta, okullara gitsem, çocuklarla buluşsam. Şahane olmaz mı? Kendime not: hayalini kurmak güzel ama oturup yazmaya da başlamalısın.

Bir hayal ya da hedef diyelim. 2027 bitmeden Homeros Destanlarını ve Gılgamış Destanını okumak istiyorum. Bu da bonus olsun. Bir bonus daha var. Okumak, yazmak üzerine küçük grup çalışmaları yürütmek... 

Bakalım bunların hangilerinin izi düşecek 2026-2027 sonbahar kış sezonuna. 




9 Ekim 2026 Cuma

İzi düşer: 1

Dün Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan Anne Carson ile yapılan bir kısa videoya denk geldim. Homeros okumayı ve metin yazmaya  olayların ortasından başlamayı öneriyordu. Çok öneri paylaşmaya meraklı değilmiş de, ısrarlı sorulara birer yanıt vermesi icap edermiş gibiydi izlediğim küçük kesit. Nobel ödülünü aldığı sırada da evi süpürüyormuş. 

Ben de sabah sabah iki hastaya baktıktan sonra bir koşu eve gidip yerleri silerken telefon aldım. Mevzu edebiyata dair değildi. Arayan asistanımdı. Kapıdan ağrılı bir hasta geldiği için ne zaman döneceğimi soruyordu. Benim evde yapacaklarım vardı daha, hasta bekleyebilecek durumda olmadığı için gitmeyi tercih etmiş. Normal. Hayat seçimler, önceliklendirmeler meselesi en nihayetinde. 

İn medias res.

Ortadan başla! 

Saat on birde eve döndüm. Yerleri sildim. 60 derecelik 60 dakikalık programda çamaşır yıkadım. Çünkü sabah kötü bir kokuyla uyandım. Önce Sani'nin tuvaletini yaptığını ve onun koktuğunu düşündüm ama yataktan çıkıp parkedeki ıslaklığı görünce duş teknesi giderinden su taştığını gördüm. Ana banyoda da vardı ama asıl sorun benim banyomdaydı. Hemen birkaç yeri aradım. Ana gider vanasını kapattılar. Ben paspasa pis suyu emdirip emdirip bahçeye boşaltırken apartman görevlisi yaya yolu üzerinde bir kapağı açmış oraya tel sokuyor ve tıkanıklığı kontrol ediyordu. Onlar durumu kontrol altına aldı ama yatak odamın parkeleri ve banyo zemini su içindeydi. Bilirsiniz işte, bir yeri pislik bastığında temizlemek zaman alıyor. 

Kızımı uyandırdım. O giyinirken kirli havuluları, temizleme bezlerini yerlere attım. Olabildiğince hızlı sudan kurtulmaya çalıştım. Su yolunu buluyor arkadaş, önünde bent olsan, dikilsen, taşacağı, sızacağı varsa doğası gereği sokuluyor, yayılıyor. Beslenmeyi akşamdan hazırladığım için evden çıkışımız sorunsuz oldu. Okula bırakır bırakmaz eve geri döndüm. Suyla mücadelemi sürdürdüm. İşe geldim. İki hasta baktım. İki hastayı öğle tatilinin sonuna doğru kaydırdım. Tekrar eve gittim. Yerdeki ıslak paspas, bez, havlu ne varsa çamaşır makinesine girdi. Onlar yıkanırken ben de çamaşır suyu, yüzey temizleyici, çamaşır yumuşatıcısı hem hijyeni sağlayacak hem de kötü kokuyu bastıracak ne varsa kokteyl yaptım. Yerleri sildim. Yeniden sildim. Pencereleri araladım ve işe döndüm. 

Yaz başından beri yaptığım tam olarak bu, galiba. Kontrolüm dışında, sebep olmadığım pislikleri evimden, hayatımdan uzaklaştırmak. Hayat bu yaz bana metaforlarıyla geliyor. Bakınız Bir Vatozun Anlattığı. Sabah güne kötü kokularla uyanınca yaz başına ışınlandım. Yine kötü kokularla (metaforik) bir uykudan uyanmış ve afallamıştım. Gerçeğin ne olduğunu anlamam da hayli zamanımı aldı. Çünkü aksi ispatlanmadıkça karşımdakinin beyanına inanma eğilimindeyim. "Honesty is the best policy" repliğiyle büyüdüm neticede. Bununla beraber ayrıntıları yakalamaktaki maharetim, fil hafızam ve sezgilerim sen onu benim külahıma anlat diyordu. İç sesim elbette. Dış sesim kibarlığı elden bırakmıyordu. Ama gerçek de su gibi. Bir yolunu buluyor, ortaya çıkıyor. Tüm stratejisini inkar üzerine kuranları ezip geçiyor. Bir zamanlar dürüstlüğünden şüphe duymadığım, aynı yöne baktığımı, yan yana yol aldığıma inandığım birinden gelince bu özensizlik kızgınlık ve hayal kırıklığı doğal. Ara ara içimde adalet arayan yan, sesini yükseltiyor. Hak yiyenin, maskesi düşenin hesap vermesi, adaletin tecelli etmesi gerektiği inancı içimde dimdik ayakta duruyor. Ama bazen birine haksız etiketi takmaya uğraşmak yerine ışığını, sesini kısanları geride bırakmak, yola devam etmek ve ışıldamak ile meşgul olmalı insan. Kendini var etmeli yeniden. İnadına gülmeli. Bunu yapamadığı anlarda ise gücünü hatırlamak, paylaşmak ve hafifleten için yazmalı. Bir daha, bir daha...

Yarın 10 Ekim. Yeni ay zamanı. Astroloji sayfaları, bangır bangır anlatıyor, o retro, bu retro. Okurken hoşuma giden cümleler, güneşi gören su damlaları gibi, zihnime konar konmaz buharlaşıyor. Kelimeleri unutuyorum, anlamları, vaatleri... İçsel gücümü hatırlıyorum ve yazma hevesimi... Yazıyorum, yazacağım, dolduğumda, hatırlamak ya da anlamak istediğimde. Şimdilik solo, Neslihan davet ettiğinde beraber ve aynı zamanda solo. Bu yazılar daha çok geçmişte bir şey oldu, bugüne izi düştü yazıları olacak sanırım. Bir başlık vermek gerekirse izi düşer diyebilirim. Bir, iki, üç diye ilerler. Ta ki başka başlıklar belirinceye kadar. 

28 Eylül 2026 Pazartesi

Tanrıların Tahtında


Hayat kurmacayı taklit eder
Anti-mimesis, Oscar Wilde tarafından "hayatın sanatı taklit ettiği" iddiasıyla ortaya atılan felsefi bir estetik teoridir. Antik Yunan’dan beri kabul gören ve sanatın doğayı/hayatı kopyaladığını savunan geleneksel Aristotelesçi "mimesis" (taklit) kavramını tamamen tersine çeviren bu düşünceyi 1889 yılında yayımlanan "Yalanın Gerileyişi" (The Decay of Lying) adlı makalesinde ele almıştır.  Wilde, doğadaki veya hayattaki nesnelerin kendi başlarına bir anlamı ya da estetiği olmadığını savunur. Ona göre insan bir şeyi ancak sanat onu işledikten ve görünür kıldıktan, nasıl bakması gerektiğini öğrendikten sonra fark edebilir. Bunun için verdiği en ünlü örnek Londra sisidir. Londra sisi, empresyonist (izlenimci) ressamlar tarafından resmedildikten sonra görülmüş ve estetik bir değer olarak algılanmıştır. Wilde haklıdır. Sanat yapıtları bireyi biçimlendirir.  
Bizler dünyayı, doğayı ve hatta kendi duygularımızı, yazarların, yönetmenlerin kurguladığı hikâye evrenleri aracılığıyla fark eder, isimlendiririz. Kurmaca, gerçeğe yön verir. Bunu kimi zaman Star Trek serisindeki el bilgisayarları ve teknolojik cihazlar gibi teknolojik öngörülerle yapar, kimi zaman da The Simpsons dizisindeki akıllı saatler, bazı siyasi gelişmelerin gerçekleşmesi gibi kehanet sanılan kimi durumlarla... İzlediğimiz diziler, filmler, okuduğumuz kitaplar, popüler kültür konuşma tarzımızı, düşünce kalıplarımızı, giyim kuşamımızı etkiler, hayatı algılayışımızı biçimlendirir. 
Wilde, sanatı yalnızca model olarak görmez. İnsanın yaşam öyküsünün, tanıklık ettiği yaşantıların, onu çevreleyen doğanın ham, kusurlu ve bitmemiş olduğunu ortaya koyar. Doğanın yetersizliği karşısında sanat yapıtlarının mükemmelliğinden dem vurur. Ona göre sanat bir ayna değildir; aksine gerçeklik sanatın arkasında yürüyen ve onun gölgesini takip eden bir çıraktır.  
Düzenlediği Tersine Mühendislik Atölyeleri ile yazarların ve okurların dikkatini çeken, ilgi gören Beliz Güçbilmez yazdığı "Anne Ben Düştüm mü? Kurmacalara Neden Muhtacız?" kitabıyla tam da bu ilişkiyi irdeliyor. Hayat "Neden?" sorumuza sağır kalırken, olup biteni kavrama çabamıza kayıtsızken, nedensellik bağını kuramazken bir insanın yarattığı hikâye evreni karşısında sınırları belli, kavranabilir, anlaşılabilir dünyalara tanıklık etmenin varoluşumuzu daha anlamlı kıldığını, kişisel deneyim arşivimizi genişlettiğini, duygusal repertuarımızı genişlettiğini karşılıklı sohbet eder gibi anlatıyor. "Manyetik Kuram Teorisi" olarak adlandırdığı çevrimiçi atölyelerde bir sanat yapıtını bir arada tutan unsurları, öylesine okuyup geçtiğimizde gözden kaçanları ayrıntılı şekilde, iştahla anlatıyor. Bizi çevreleyen dünyayı okuyup yazarak anlamlandırma hevesinde olanların, alet çantasını genişletiyor. Hevesli okurla, yazar adaylarını, akademisyenleri, hali hazırda basılı kitapları olan yazarları aynı atölyede buluşturabilmesi, herkesin o sofradan memnun ayrılmasını sağlaması da bundan kaynaklanıyor.


Tüm bu girizgâh, Beliz Güçbilmez'in tedrisatından birlikte geçtiğim bir yazar arkadaşımın yeni romanına sözü getirmek için. Gülsel Ceren Güneş'in Toros Yayınları etiketiyle okurla buluşan yeni romanı "Tanrıların Tahtında" kitabının elime geçmesini beklerken Ağrı Dağı'nda zirve yürüyüşü sırasında kaybolan, cansız bedeni 112 gün sonra bulunan ve dağdan indirilen Sevim Cansız'ın haberleri konuşuluyordu. Merakla beklediğim roman da benzer bir konuyu, yüksek irtifa dağcılığını ele alıyor, beş yıldır eksi altmış derece soğukta yatan kocası Deniz'in bedenini dağdan indirme amacıyla Everest'e tırmanmak isteyen Tomris'in hikâyesini anlatıyordu. 
Everest'in Zirvesinde Bir Yas ve Yüzleşme Anlatısı: Tanrıların Tahtında 
"Başkalarının kocaları ölünce mermer taşların altındaki cesedinin içinden çiçekler açar. Onun kocasınınki öyle değil; Boeing 737 uçaklarının uçuş yüksekliğinin biraz altında bir yerde, eksi altmış derece soğukta yatıyor. Beş senedir." 
Beş sene sonra, dağcı olmamasına karşın, kocasının bedenini almadan, onu toprağa vermeden huzur bulamayacağını, yasının bitmeyeceğini anlayan Tomris'in Everest eteklerine varması ve kocası Deniz'in orada birlikte iş yaptığı yerel rehberin evinde ondan yardım istemesiyle açılıyor roman. Tomris 1999 depreminde ailesini kaybetmiş, onların bedenine ulaşamamış, onları ziyaret edebileceği bir mezara koyamamış, akraba yanında büyümüş, öğretmenlik yaptığı okula bir söyleşi için geldiğinde eşi Deniz ile tanışan bir kadın. Eşinin ani ve genç kaybı, hayatın onu bir kez daha "mezarsızlıkla" sınaması karşısında zorlu bir yolculuğa çıkmayı, deneyimli dağcıları bile alt edebilen bir dağa çok az hazırlıkla tırmanmayı göze alan bir kadın. 
Bu yolculuk onu hem bedeninin sınırlarıyla zorluyor hem manevi yükün ağırlığıyla. Yine de bir an olsun pes etmeyi düşünmüyor. Fiziksel yolculuk sırasında eşinin anlattıklarını ilk elden deneyimliyor, yolda karşılaştığı kocasını tanıyan dağcıların anlattıklarıyla onu hem anıyor hem de birlikte paylaşmadıkları yanlarını duydukları ve deneyimledikleriyle anlıyor, tanıyor. Fiziksel yolculuğa geçmiş hatıralar ekleniyor. Hatırlamalarla okurun önüne eksik parçalar konuyor. Yerel rehberin Deniz'in günlüğünü vermesiyle zirve yolunda kaybolan eşin yaşadıkları da yola paralel olarak okura sunuluyor. 
Anlatı ilk sayfalardan itibaren çatışmalarla dolu. Kocasını kaybeden Tomris'in içsel çatışmaları, çetin doğa ile dağcıların çatışmaları, dağı tanrıça olarak gören, kutsal kabul eden yerel halkın maddi güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için kutsalıyla karşı karşıya gelmesinin yarattığı çatışmalar... Gülsel Ceren Güneş hepsini bir araya topluyor ve sağlam bir kurgu yaratıyor. Yüksek irtifa dağcılık gerçeklerini, erkek egemen dağcılık jargonunu, insanın doğayla kurduğu ilişkiyi, dağcılara yol açan, onları zirveye taşıyan isimsiz kahramanları yerel rehberler Şerpaları, onların kültürünü, tanrıça olarak gördükleri zirvelerle kurdukları ilişkileri, kadim bilgeliklerini, erkeklerde egemen olan zirveyi fethetme arzusuna karşın, dağı temizleyen, Tomris'in yaralarını saran, şefkatle onaran dağcı kadınları, dağda kadın olma deneyimini bir yas hikâyesiyle birleştiriyor. 


"Tanrıların Tahtında" zirveye ulaşma hedefinden öte, oradan canının bir parçasını indirmeye kararlı, yasın aşamalarından bir bir geçerek sevdiği adamla vedalaşmayı, onun kaybını kabullenmeyi deneyimleyen bir kadının hikâyesi. Güneş'in kahramanı Tomris'i savunmasız, kırılgan bir coğrafyaya yerleştirerek onun kırılgan hâlleriyle bizi hemhal etmesi, yasın soğukluğu ve dağın dondurucu koşulları karşısında bir ortaklık kurması, üzerimizdeki duygusal etkiyi arttırıyor. Akıcı, yalın bir dille yazılan bu fiziksel ve psikolojik yol hikâyesi, içerdiği güçlü duygular ve çatışmalarla daha çok okurla buluşmayı hak eden güçlü bir roman. 
* Bu yazı TDB Dergi 229. sayısında yayımlanmıştır.