Yaratıcı Çocuklar Yetiştirmek

Julia Cameron'un tüm dünyada çok satan Sanatçının Yolu kitabını duymuşsunuzdur. Hamileliğin ardından hareketli sinema sektöründen çekilmek durumunda kalan, üst üste yazdığı senaryoları satamayan, film yapımcısı eşinden ayrılan Cameron, küçük bir kız bebekle zorunlu bir inzivaya çekilir. İçsel kaynaklarının bütünüyle kuruduğuna inandığı bu inzivada dağ manzaralı kulübede masasını pencerenin önüne çeker ve her sabah uyanır uyanmaz el yazısıyla üç sayfa yazar. Sonradan Sabah Sayfaları adını verdiği bu yöntem üzerine atılan ölü toprağını silkeler, içindeki yaraları yazmak yoluyla sağaltmasını sağlar. Böylece yavaş yaaş yolunu bulur ve bir senaryo daha yazmak yerine sanatçılarla, sanatçı adaylarıyla çalışmak istediğini fark eder. Tüm yola koyulanlar gibi, onun için de eşzamanlılık çalışır ve NewYork'ta bir akademiye Yaratıcı Yazarlık dersleri vermek üzere davet edilir. Böylece tıkanıklık yaşayan yazarlar ve sanatçılara yönelik "Sanatçının Yolu" programının prototipi gelişir. 

Benzer bir tıkanıklık süreci ebeveynler için de geçerlidir. Bir ya da daha fazla çocuğu büyütmenin sorumluluğuyla eski düzenlerini, üretkenliklerini kaybeden ebeveynler sıklıkla kapısını çalar. Çünkü bu zorlu yolculukta çocukların merakını ve hayretini uyandıracak, kendilerini ise canlandıracak yöntemlere ihtiyaçları vardır. Yıllar süren ısrarlı talebin ardından "Ebeveynler İçin Sanatçının Yolu" kitabı yayımlanır. 

Hedef kitlesi 0-12 yaş arası çocuğa sahip ebeveynler olan kitabın iddiası hayli büyük: 

Çocukların merak duygusunu uyarmak ve kendi merak duygunuzu canlandırmak 

Çocukların tutkularının sanata dönüşmesine yadım etmek 

Kendini ifade etmeyi güçlendirmek 

Çocukları beslerken kendi yaratıcılık hazineni tazelemek 

Yaratıcılık ve yaratıcı süreç için yaşam boyu tutku geliştirmeyi nasıl başarabileceğini göstermek. 

Yaz tatili kapıda. Bu yaz bir değişiklik yapmak isterseniz on iki haftalık bölümleri çocuğunuzla birlikte uygulayın. Sabah Sayfaları ve Sanatçı Buluşması gibi Sanatçının Yolu klasiklerine ilaveten çocuğunuzla eğlenmek ve keşfetmek için yapacağınız görevler var. Görev kelimesi sizi yanıltmasın. Yapılandırılmış faaliyetler değil kastettiğim, size özel, birlikte yapmaktan hoşnut kalacağınız yaratıcı süreçler bunlar. Her bölümde sizin gibi, benim gibi ebeveynler var; ebeveynlik öncesi yapmaktan keyif aldığı, zamansızlıktan tekrarlayamayan, yorulmuş, çocuğuyla bağını kuvvetlendirmek isteyen... Onların hayatlarından küçük kesitler hem ilham veriyor hem de yalnız değilsin duygumuzu tazeliyor. 

Çocuklarımızın bedenleri kadar ruhları da bize emanet olduğuna göre otoriter, kural koyan kişi olmaktan biraz uzaklaşıp bu yaz tatilinde bir parça oyun arkadaşlığını denemek isteyen ebeveynlere tavsiyemdir. 

Çocuk edebiyatı, sessiz kitaplar ve yaratıcılık

Bir çocuğun zeki olmasını istiyorsanız ona masallar anlatın. Daha da zeki olmasını istiyorsanız daha çok masal anlatın. Albert Einstein

Kitaplar çocukların elini tutsun. 7 çok geç!

Okul öncesi çocuklara kitap okumak neden önemlidir?

Hikâye dinlemek çocuk ve ebeveyn arasındaki bağı güçlendirir.

Çocuğun dil ve kendini ifade etme becerileri artar.

Dinlediği hikâyede olay örgüsü ve kahramanın yolculuğunu takip eden çocuk, bilgileri kategorize etmeyi, muhakeme etmeyi öğrenir.

Hikâyeler ilham verir, yaratıcılığı arttırır.

Sanata teşvik eder.

Çocuk dinlediği hikâyeler yoluyla dış dünyayı tanır.

Farklı bakış açıları edinir.

Bilgi sahibi olur.

Hikâyedeki kahramanla özdeşlik kurduğu için diğerlerinin düşünceleri ve hisleri ile bağ kurar.

Kitaplar çocuklara sessiz ve sakin bir alan sağlar.

Lütfen, sessiz olur musunuz, lütfen?

Günümüzde çocuk

Her iki ebeveynin çalışması, ekonomik güçlükler, küçülen aile yapıları, büyük anne, büyük baba desteğinden yoksun olmak vb nedenlerle giderek daha çok çocuk, küçük yaşlardan itibaren ev yerine kreşlerde bakılıyor.

Sabah erken saatte kalkmak, yetişkinlerin hızına ayak uydurmak zorunda kalmak, özellikle büyük şehirlerden yaşanan baş döndürücü günlük tempo, çocukları da olumsuz etkiliyor ve strese sokuyor. Kreşlerde daha çok yapılandırılmış faaliyetler, masa başı etkinliklerle zamanı doldurulan çocuğun serbest oyuna, akışa geçmeye, kendini dinlemeye zamanı kalmıyor. Çocuk kendi doğal yavaşlığına varamadan, yaşayamadan gününü sonlandırmak durumunda kalıyor.

Uğultulu dünyanın sessiz sığınakları

Sessiz kitaplar, sadece resimlerin yer aldığı metne yer vermeyen kitaplardır.

Susarak konuşan sessizlik, sözü söyletmeyi öğretir. Eduardo Galeano 

Sessiz kitapların sağladığı kazanımlar:
Çocuklar hikâyeyi görsel olarak takip eder ve kendi hikâyelerini yaratır.
Resimlerdeki ayrıntılara dikkat eder, kendi kahramanlarını, olay örgülerini yaratır.
Kelime dağarcığı artar.
Oyuna, yaratıcılığa ve tahminlere açıktır.
Okur sayısı kadar hikâye vardır.
Her defasında yeniden yaratılabilir.
Çocukta merak duygusunu kışkırtır.

Bir sessiz kitap örneği:

Büyük Orman Avcıları 

Bir orman hayal et ve içindeki binlerce canlıyı... Ve şimdi yazmaya ve anlatmaya başla. Kendi hikâyeni kendi hayal gücün ve yaratıcılığınla oluşturmaya hazır mısın? Bugüne kadar yüzlerce hikâye üretildi. Bakalım sen kaç farklı hikâye üreteceksin. 

Haydi başla!

Picasso'nun Pantolonları

Müze mağazalarında baştan çıkıyorum. Kesin bilgi. Ellerimi, kollarımı doldurmak istiyorum. Reprodüksiyonlar, kupalar, kitap ayraçları, magnetler... Annelikle beraber çocuk kitapları da girdi işin içine. 

Yolumuz Picasso Müzesi'ne düşünce kendimi tutamadım. Mağazada harcadığım euroları neredeyse beşle çarparak ödemek, bir haftalık tatil için aylarca çalışmam gerektiğini hatırlamak pek de keyifli olmayacak biliyorum ama hesap kesim tarihine ve bir sonraki tatile (yaz ayları) daha var. Aldığım kitapların ve sanat oyunlarının keyfini sürebilirim.

Hazineleri eşelemeye Nicholas Allan'ın yazıp resimlendirdiği Picasso's Trousers* kitabıyla başladık. 

İngiliz yazar ve illüstratör Nicholas Allan'dan bu kitap vesilesiyle haberdar oldum. Biyografisinde otuzun üzerinde kitap yazdığı, pek çok ödül sahibi olduğu yazıyor. Türkçeye çevrilen tek kitabı Veli Nereye Gitti bebekler nasıl oluşur sorusuna yanıt veren neşeli bir kitap. Henüz okumadığım bir kitap hakkında bu kadar emin konuşmamın sebebi aşağıdaki video.

Yazarla tanıştığımıza, hakkında merakımız arttığına göre Picasso'ya dönelim.

Kitabın başında genç Picassoyla tanışıyoruz. Yirmili yaşların henüz başında. Resim yapmak için Paris'e gitmek istiyor. 

"No!NO! NO! Picasso" said his dad.

But Picasso said ...

"YES!"

Bu kalıp kitap boyunca sık sık tekrarlanıyor. Böylece çocuk okur, Picasso'nun hayat boyu süren arayışlarına, kalıplara boyun eğmemesine, kendi sezgilerini dinlemesine ve getirdiği yeniliklere tanık oluyor ve mavi, pembe, kübizm gibi dönemleri ve ünlü yapıtları hakkında bilgi sahibi oluyor. 

Picasso's Trousers

Yazan ve resimleyen Nicholas Allan 

Yayınevi Red Fox
5-7 yaş

*Bu, aynı zamanda Deniz'e okuduğum ilk İngilizce kitap oldu. Yeni aldığımız ve müzede Picasso resimlerini gördüğü ve her bir resme tek tek, birkaç saniye içinde yeni isimler taktığı için olsa gerek kitabı dinleme konusunda hevesliydi. Pek önerilmemesine karşın ben her sayfayı okuduktan sonra Türkçeleştirdim.